انباشت سرمایه

گفتارهای زیر بخشی از سمینار ناتمامی هستند که در فروردین سال ۱۳۸۸ در زمینه بررسی نظریه مارکسیستی بحران ارائه شدند. قسمت اول گفتارها در ۲۲ فروردین و قسمت دوم آن در ۲۹ فروردین ارائه شدند. ارائه این بحث پاسخی بود به بحران اقتصادی جهانی سالهای ۲۰۰۸-۲۰۰۹ که در واقع از سال ۲۰۰۷ با بحران مسکن در آمریکا آغاز شده و به یک بحران مالی جهانی تبدیل شده بود. این مقطعی بود که علاوه بر برشی که در کل تحول سرمایه‌داری ایجاد کرد، در نظریه و عمل ما نیز به تغییراتی تعیین کننده انجامید. از این مقطع به بعد بود که از یک سو نقد ما به لیبرالیسم هر چه بیشتر تعمیق شد و از سوی دیگر گرایش رو به تزاید به نظامیگری و ارتجاع سیاسی را، مستقل از این که فراکسیونهای چپ یا راست سرمایه در قدرت قرار داشته باشند، به عنوان گرایش اصلی سرمایه‌داری معاصر تشخیص دادیم.

بعبارتی دیگر، کشیدن شیره کارگران توسط سرنگ دانش، و تزریق آن به انحصارات، وظیفه ای است که شرکتهای کوچک صنعتی در دولت احمدی نژاد از عهده آن برنیامدند و این امر بخصوص در دولت آقای رئیسی بر دوش تکنیسینهای شاغل در شرکتهای دانش بنیان گذاشته شده است.

منصور حکمت و پایان چپ انقلابی ایران: انباشت سرمایه و مبانی نظری چرخش چپ از دمکراتیسم ضدامپریالیستی به لیبرالیسم پروامپریالیستی (کتاب) 

تقابل بین بازار داخلی به مثابه حوزه انباشت تحت حفاظت دولت خودی و بازار جهانی، پایه مادی گرایشات مختلف درون طبقه بورژوازی را تشکیل می دهد ... نزد مارکس حرکت کل سرمایه های اجتماعی چیزی نیست جز مجموعه حرکتهای اجزاء مختلف و در عین حال مستقل تشکیل دهنده آن. و برآیند توازن قوای همین اجزاء مختلف تشکیل دهنده کل سرمایه اجتماعی است که گرایشات عمومی حاکم بر این یا آن دولت معین را نیز رقم می زند. گرایش به جهانی شدن و جهانی عمل کردن و درهای باز به همان اندازه یک جزء لاینفک این حرکتها است که گرایش به حفظ منافع در بازار خودی و دفاع از منافع ملی.

روشن است که اگر او دست به تبیین رابطه مشخص سرمایه داری ایران با سرمایه داری جهانی می زد نمی توانست به چنین نتیجه مهملی برسد که بورژوازی "ملی" یک اسطوره است. همه داده های مشخص اقتصادی بر وجود تضادهای معینی بین بورژوازی ایران و سرمایه داری جهانی حکایت می کردند. همچنان که در مورد هر بورژوازی دیگری در هر کشور دیگری چنین است. اما او به جای ورود به بررسی این تضادهای مشخص برای اثبات عدم امکان وجود یک بورژوازی ملی با انتقال بحث به سطح دیگری از انتزاع و به میان کشیدن "کل سرمایه اجتماعی" همراه با مفهوم کلی و عمومی "سرمایه انحصاری" و گره زدن انباشت سرمایه به آن، به انکار امکان انباشت سرمایه به طور کلی در بازار داخلی دست زد

این تصور می تواند بدان منجر شود که یک سرمایه دار صنعتی بپندارد که او استثمارگر نیست، بلکه خودش توسط سرمایه مالی استثمار می شود. او به عنوان یک کارفرما و سرمایه دار صنعتی، [در این تصور] در حقیقت یک کارگر است، در حالیکه بورس بازان و سهام داران بدون کار کردن سود به جیب می زنند.

سمینار بررسی بحران جهانی - جلسه دوم: نظریه بحران مارکس - بخش تکمیلی (۱۸ آوریل ۲۰۰۹)

سمینار بررسی بحران جهانی - جلسه اول: نظریه بحران مارکس (۱۱ آوریل ۲۰۰۹)