۱- وحشت لیبرالهای ایرانی از خیزشهای طبقاتی در اروپا
موسی غنینژاد چند سال پیش در گفتگو با علی علیزاده در پاسخ به این سؤال که کدام کشور را لیبرال میدانید یا لیبرالیسم در کدام کشور پیاده شده، انگلستان را به عنوان نمونه ذکر کرد. اما اخیرا در گفتگو با رسانه بورژوایی اقتصاد نیوز، نه تنها کل اروپا و آمریکا، که انگلستان را هم متهم کرد که از اصول لیبرالیسم کلاسیک سر باز زدهاند. چرا؟ زیرا که به اقتصاد رفاه روی آوردهاند.
او به جوانان فرانسوی که از بلایی که سرمایهداری و لیبرالیسم بر سرشان آورده به ستوه آمدهاند، نسبت تنبل و بیکاره میدهد. و اعلام میکند که این عدالت نیست که کسی که روزی ۱۲ ساعت کار میکند، به اندازه کسی که کار نمیکند درآمد داشته باشد.
این لیبرال پفیوز توضیح نمیدهد که پس چرا کارگری که روزی ۱۲ ساعت کار میکند، مالک هیچ چیز نیست، اما سرمایهدار لیبرال انگلی که اصلا کار نمیکند مالک همه چیز است! همچنین توضیح نمیدهد که خودش به عنوان خدمتگزار و ایدئولوگ همین سرمایهداران انگل مگر به جز توجیه این سیستم انگلی چه کار میکند که در رفاه است، ولی میلیونها از همان کارگران زحمتکش حتی از سیر کردن شکم خود و خانوادهشان ناتوانند؟
رسانههای سرمایه به دنبال خیزشهای طبقاتی در اروپا و از ترس سرایت آن به ایران دست به دامان موسی غنینژاد به عنوان پیغمبر فناتیک لیبرالیسم در ایران شدهاند. و او حالا که تق لیبرالیسم از هر نوعش در آمده و شبح انقلابات طبقاتی بار دیگر بر فراز جهان به گردش در آمده، در پاسخ به این سؤال که بالاخره این لیبرالیسم کلاسیک و مورد نظر شما در کجای جهان تحقق یافته است، و چرا تاکنون گلی به سر هیچکس نزده، و این همه نابسامانی از کجاست؟! میگوید تاریخ پیچیدهتر از این حرفهاست، و لیبرالیسم هیچ جا به معنای واقعی کلمه پیاده نشده، و فقط روی کاغذ مانده است. علت نابسامانیها هم نه در لیبرال بودن این کشورها، و حتی همان انگلستان - که خودش قبلا به عنوان نمونه لیبرالیسم ذکر کرده بود- بلکه در انحراف این کشورها از لیبرالیسم و رویآوری به اقتصاد رفاه و سوسیالیسم بوده است.
همه اینها یعنی به لکنت افتادن موسی غنینژاد در واقعیت. یعنی که نسخه واقعی مذهب لیبرالیسم پیش او و در ذهن اوست. و او آنرا از مراد ارشدش «میزس» یاد گرفته است.
او در تکمیل اعتقاد قدسیاش به لیبرالیسم خاطرنشان میکند که: ولی هرجا اتفاق خوبی افتاده و توسعهای صورت گرفته، از آن رو صورت گرفته که نسبتی با لیبرالیسم کلاسیک داشته است، و به نسبتی آنرا اجرا کرده است. و او برای روشن کردن موضوع چین را به عنوان نمونه مثال میزند.
ببینید کار شیفته لیبرالیسم به کجا کشیده که برای تبیین ایدئولوژی لیبرالش به اقتصاد و دولت چین متوسل میشود.
لیبرالیسم به ته خط رسیده و لیبرالها از وحشت به چرند گفتن افتادهاند.
۲- ذات لیبرالیسم
موسی غنینژاد در گفتگو با اقتصاد نیور علت شکست الگوی اقتصادی و لیبرالی جامعه غربی را اینچنین تحلیل میکند: که این لیبرالیسم بر یوتیلیتاریسم (فایدهگرایی) جرمی بنتامی و استوارت میل بنا شده بود. او ادعا میکند که لیبرالیسم کلاسیک او و مرادش میزس بر آزادی استوار است، و نه بر فایدهگرایی.
بر اساس مکتب فایده گرایی، درستی یا نادرستی یک عمل بر اساس پیامدهای آن سنجیده میشود. در نتیجه عملی اخلاقیتر است که بیشترین فایده و لذت را برای بیشترین تعداد افراد فراهم کند.
بدین ترتیب و خوشبختانه موسی غنینژاد، این بار پردهها را کاملا کنار زده و آشکارا اعتراف میکند که داستان افسانه زنبورهای عسل برنارد ماندویل، که چند قرن به عنوان مبنای اخلاقیِ توجیه رقابت آزاد در جامعهی سرمایهداری مطرح میشد، دروغی بیش نبوده و از نفع شخصی زنبورهای عسل و تو بخوان سرمایهداران سودجوی لیبرال، قرار نیست لزوما هیچ نفعی عاید جامعهی انسانی شود.
و در عوض زنبورهای عسل لیبرالیسم کلاسیک غنینژاد، میتوانند برای نفع شخصی، حتی کندوی عسل را هم به گند بکشند، و کسی نباید به آنها بگوید بالای چشمت ابرو است. وگرنه تنبل و تن لش و بیکاره است. چرا؟! زیرا مبنای لیبرالیسم غنینژاد و از قول او میزس نه حتی بر فایدهگرایی بنتامی، بلکه بر «آزادی» استوار است.
در نگاه موسی غنینژاد هر ذره دخالت دولت برای فایده عمومی، مثلا ساختن یک مدرسه یا بیمارستان یا جاده، ناقض این آزادی است، مگر آنکه منظور مستقیم دولت از این کار همانا فایده رساندن به همان زنبور عسلهایی باشد که در به گند کشیدن کندو هم آزادند.
بنابراین هیچ شرط جانبی مثل فایدهی عمومی و نفع اجتماعی هم نباید برای آزادی این سرمایهداران لیبرال حدی تعیین کند.
بدین ترتیب از سوی غنینژاد، آن ادعای همیشگی و دروغین لیبرالها، که بازار و رقابت آزاد ضرورتا منجر به توسعه اقتصادی و بزرگ شدن کیک اقتصادی و در نتیجه برخورداری جامعه میشود امروز رنگ باخته، و دروغ بودن آن رسماً اعلام میشود.
موسی غنینژاد از وضعیت اروپا و بهخصوص انگلستان و آمریکای باقی مانده از ریگان و تاچر و آموزههای مکتب شیکاگو که تا انتهای کوچکسازی دولت و الغای خدمات اجتماعی و آزاد سازی بازار رفتند، نتیجه نمیگیرد که این الگوی اقتصادی به فقر و بیکاری و شکاف طبقاتی و تخریب و ناامنی جامعه و نهایتا شورش انجامیده است. او از این همه به این گزاره ایدئولوژیک میرسد که: مشکل در عدم اجرای کامل اصول آزادی لیبرالی بوده است. از نظر او مشکل در این بوده که این لیبرالها هنوز به اندازه کافی لیبرال نبودهاند و اندیشه فلسفی فایدهگرایی بنتامی را به طور کامل از ذهن نزدوده بودند. و شاید از ترس شورش همان کارگران و جوانان تنبل اروپایی، به آنان وعدههایی دادهاند و در نتیجه آزادی سرمایهداران را به اندازه کافی پاس نداشتهاند. به عبارت دیگر لیبرالیسم به ذات خود ندارد عیبی، هر عیب که هست از لیبرال بودن ماست!
موسی غنینژاد در شبکههای رسانهای هلدینگهای ایرانی مثل دنیای اقتصاد، تجارت فردا، اکوایران، و فردای اقتصاد قلم میزند و مصاحبه میکند. او از پیشکسوتان اتاق فکر همین هلدینگهاست، که مفاهیم ایدئولوژیک را به نام علم اقتصاد به خورد جامعه میدهد.
پشت این چهرهی لیبرال، یک فاشیست خوابیده است. هر اعتراضی که از سوی زنبورهای تولیدکنندهی عسل به سرمایهداران لیبرال ویرانکننده این کندو وارد شود، از نظر غنینژاد، شورش انبوه زنبورهای خاطی و تنبل علیه آزادی عمل معدود زنبورهای لیبرال است. و بنابر این برای پاسداشت این آزادی، دولتهای سرمایهداری باید هر چه سریعتر آن کارگران و جوانان را لت و پار کنند، و حتی اینبار به جز وعده آزادی مطلق بازار، به مردم حتی وعدهی فایدهای را هم ندهند.
امثال غنینژاد با ظاهر شدن علائم شکست لیبرالیسم، شمشیر را از رو بستهاند. آن آزادی و آن الگوی لیبرالی که او از آن سخن میگوید، امروز تعبیر دیگری ندارد جز دستورالعمل سرکوب هرگونه اعتراض به نظم اجتماعی موجود.
۳- تبلیغ لیبرالیسم با توسل به یاوه
(یادداشت منتشر نشدهای از سال ۱۴۰۴)
موسی غنی نژاد سرمقاله نویس دنیای اقتصاد و پیرو دست راستی ترین جریانات فکری سرمایه داری بازار آزادی در سرمقاله ۸ تیرماه ۱۴۰۴ این نشریه با عنوان در «فضیلت اصل بنیادین آزادی»، و درست پس از اعلام آتش بس جنگ اول و بدون کمترین تاخیری فرصت را غنیمت شمرده تا از واکنشهای اجتماعی مردم نسبت به خطر بمباران و فرار عده ای از تهران برای نجات جان خود، نتایجی به نفع اثبات برتری بازار آزاد استخراج کند. او گفته است: "زمانی که جنگ آغاز شد، برخی از شهروندان به طور کاملا طبیعی و عاقلانه، تهران را به مقصد شهرهای دیگر ترک کردند؛ و البته اکثریت بسیار بزرگی به هر دلیل ترجیح دادند در تهران بمانند. در این میان نهتنها هیچ مقام حکومتی دستوری مبنی بر ماندن یا رفتن شهروندان صادر نکرد بلکه مسوولان پلیس راهور تا حد امکان در تسهیل این جابهجایی کمسابقه کوشیدند."
غنی نژاد در این مقاله مدعی میشود که در کشورهای کمونیستی آزادی مسافرت بین شهری وجود نداشته است. اما هرکسی اندکی با تاریخ کشورهای کمونیستی آشنایی داشته باشد میداند که این یک دروغ مزورانه است. اما از این دروغ مبتذلتر تعمیمی است که این لیبرال بالفطره صورت داده تا به اثبات برتری لیبرالیسم و بازار آزاد و خطر دخالت دولت در بازار بپردازد.
غنینژاد این دروغ را میگوید تا با توسل به آن نتیجه بگیرد که: چنین جابجایی سادهای در آن کشورها میتوانست به فاجعه انسانی عظیم و غیر قابل کنترلی منجر شود. و اگر"عدهای که دچار ترس ناگهانی (پانیک) میشدند، و بهرغم ممنوعیت، اقدام به سفر میکردند و عملا با ماموران حکومتی درمیافتادند و آشوبی خطرناک پدید میآمد".
او که در این مقاله نمیخواهد و یا قادر به توضیح این مسئله نیست که پس چرا اکثریتی از مردم علی الخصوص از دهکهای پایینتر قادر به ترک تهران نشدند، می گوید: "فراتر و مهمتر از دستورات حکومتی، قواعد و نظمهای خودجوشی در جامعه وجود دارند که گرچه به چشم ظاهربین دیده نمیشوند اما در باطن و واقعِ امر بسیار کارآمدتر و مفیدتر عمل میکنند." غنینژاد توضیح نمیدهد که پس چرا این قواعد خودجوش برای بخشهای بزرگی از جامعه که یا وسیله نقلیه و یا پولی برای مسافرت نداشتند، تا محل زندگیشان را ترک کنند، هیچ کارآمدی نشان نداد!
غنی نژاد از یک امر ترافیکی نتیجه میگیرد: "پارادایم اصلی علم اقتصاد ... مبتنی بر نظمهای خودجوش ناشی از اصل بنیادین آزادی است." همین! و این است استدلال و تعمیم «علمی» ایدئولوگهای لیبرال در دورهای که لیبرالیسم نه در واقعیتهای ملی و جهانی و نه در تئوری چیزی برای ارائه ندارد و به لاشهی بزرگ گندیدهای تبدیل شده است که جز بوی گند و فساد و تباهی از آن بر نمیخیزد.
برای کسی که ذهنش در محیطهای روشنفکری یا دانشگاه و یا مدیا توسط امثال غنینژاد و مسعود نیلی تیلیت نشده باشد، فهم این مسئله که غنینژاد چگونه به نمایندگی از بزرگترین هلدینگها و رانتگیرهای ایرانی یاوهگویی و فرومایگی را به نام علم و آزادی عرضه میکند، سخت نیست.
وحید صمدی
۲۸ آبان ۱۴۰۵
۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
- Anmelden oder Registrieren, um Kommentare verfassen zu können