یادداشتها

نظر خوانندگان

خیلی عالی بود من از صراحت رفیق بهمن خیلی خوشم میاد نه به کسی باج میده نه امید واهی میده ...
@ریحانهریحانه عزیز سلام. موضوعات متنوعی را طرح کردید. حتما تصدیق می کنید که پرداختن به چنین موضوعاتی در قالب کامنت ...
سلام.خسته نباشید.در ابتدا میخواستم تشکر کنم. از پایداری شما در برگزاری میتینگ های هفته ای و مرتب. امیداوارم این روند ...
بهمن شفیق رویۀ تاریک چین
@امیررفیق عزیز، اگر درست به خاطر داشته باشم این سومین باری است که شما در همین چند ماه اخیر با ...
هم نویسنده آمریکایی و هم مترجم بیش از اندازه به کاربرد عبارت «دارک ساید» وزن دادند. این عبارت بیشتر به ...
@فاطمهسلام متقابل رفیق عزیز،ممنون از توضیحات. قطعا مباحثات در فرصتهای دیگر هم ادامه خواهد داشت. در مورد ادبیاتی که معرفی ...
سلامی مجدد خدمت شما.متاسفانه دسترسی برای بنده سخت هست و با تاخیر مباحث رو دنبال میکنم.در مورد بخش اول پاسخ ...
@امیررفیق عزیز امیر، نخست با پوزش از تأخیر در پاسخ. عنوان کرده اید که قصد تهمت نداشته اید و شاید ...
@بهمن شفیقبا سلام دوباره. خوب گفتگوی نوشته از برخی جوانب مثبت است اما تشخیص لحن را کمی دشوار میکند. من فقط ...
@امیررفیق عزیز امیر، با سلام متقابل. در کامنت خود نکات ارزنده ای را هم طرح کرده اید که حتما لازمند ...

مقالات

سیاست

از جنبش کارگری

300 میلیارد یورو علیه راه ابریشم

نوشتۀ: جرمن فارین پالیسی
Write a comment

کلیدواژه های تبلیغاتی ("هوشمند"، "تمیز"، "امن") قرار است این تصویر را القا کنند که پروژه های اروپائی "دروازه جهانی" از نظر کیفی بر اقدامات مثلا کم ارزش و سطح نازل راه ابریشم چینی برتری دارند. این البته متناسب با تصویر اروپا از خود است اما الزاما با برداشت دیگران از آن خوانائی ندارد: این که ساخت یک فرودگاه در پایتخت آلمان 14 سال تمام طول کشید در پکن اما 4 سال، آن سوی جهان غربی و در کشورهای هدف راه ابریشم و دروازه جهانی، از دیده پنهان نمانده است.

یادداشت سردبیر:

چه گام بزرگی. اروپای واحد به سرکردگی آلمان داعیه جهانی خود را با طمطراق به سمع جهانیان رساند. 300 میلیارد یورو برای توسعه زیرساختها در سرتاسر جهان. در خدمت بهداشت، آموزش، امنیت و صد البته سعادت مردم جهان و برای حفاظت از آنان در برابر تهاجم سطح نازل ساخت و سازهای چینی ها. اروپای وارث روشنگری و هومانیسم، سرانجام آنگونه ظاهر می شود که شایسته آن داعیه های والای بشردوستی است. سخاوتمند و با چشم اندازهای بزرگ برای تمام جهانیان. این که شرکتهای اروپائی در این میان باید پاداش زحمات بیدریغ خویش را دریافت کنند، البته بدیهی است. اما حاشا و کذا که این هدف اصلی باشد. نه. هدف اصلی همان خدمت به بشریت است. این را به زودی حواریون سینه چاک این اروپای دوست داشتنی در تحریریه های روزنامه های وزین دنیای اقتصاد و شرق و سازندگی نیز به قدر کافی اعلام خواهند کرد تا مبادا مردم بی چاره و پناه ایران این چشم انداز روشن از آینده را از دست داده و به چاه ویلی در افتند که چینی ها برایشان کنده اند و آن را "راه ابریشم" نام گذاشته اند.

تا اینجای قضیه کاملا قابل فهم است. اما یک چیز هنوز قابل فهم نیست. چرا اینقدر دیر؟ بشردوستان بروکسل و برلین و پاریس چرا این همه فرصت را از دست دادند؟ چرا اصلا اول اجازه دادند که آن سونامی زرد راه بیفتد تا نصف جهان را بگیرد و بعد برای نجات بشریت از این مصیبت عظمی قدم جلو بگذارند؟ به سختی می توان علت این تعلل را دریافت. یا شاید هم نه؟ شاید هم به سادگی؟

این دومی احتمال قریب به یقین است. آری به سادگی میتوان علت این تعلل را دریافت. برخلاف چینی ها، اروپای بشردوست در این سالهای از دست رفته درگیر جدالهائی بزرگ برای نجات بشر بود. جدالهائی که مجالی برای پروژه های پیش پا افتاده ای از قبیل شبکه الکتریسیته و راه آهن برای آفریقا باقی نمی گذاشتند. یا حقیقتا کسی هست که انکار کند که مبارزه مقدس برای حقوق بشر بیشتر از خود بشر اهمیت دارد؟ آری، اروپا به جد مشغول اشاعه حقوق بشر بود و آنجا هم به سرکردگی همین آلمان که اکنون رئیس کمیسیون اروپا نیز از آنجاست. و یک نکته هم در حاشیه: دانستن این نیز جالب است که خانم اورسولا فون در لاین از خانواده ای فاشیست است و اسلاف وی در دوران نازیسم در مقامات بالای اداری و حکومتی حضور داشتند. از این بگذریم.

آری، اروپا مشغول اشاعه حقوق بشر بود. البته هزینه مالی آن کار بسیار کمتر بود. حدود ده سال قبل همین اروپا به ابتکار آلمان برگزار کننده کنفرانس دوستان سوریه در هتل پنج ستاره ای در دوحه بود که مبلغ 300 میلیون دلار به "انقلاب سوریه" اختصاص داد. اروپای آغاز دهه دوم قرن بیست و یکم جاده و راه آهن برای آفریقا و بالکان نمی ساخت. مشغول کار بزرگتر انقلاب بود. دست در دست امارات و عربستان و قطر مشغول تقویت ارتش آزاد و القاعده و داعش بود. و ده سال بعد، 300 میلیون دلار به 300 میلیارد یورو تبدیل شده است تا راه و شبکه برق بسازد. آنچه تغییر کرده است، همان راه ابریشمی است که آن زمان نبود و الآن بیش از نصف جهان را در بر می گیرد. راه اروپا اما همانی است که آن زمان نیز بود. فقط ابزارها تغییر کرده اند و این تغییر ابزارها را آن راهی تحمیل کرده است که از شرق آسیا به سمت جهان گشوده شد. "دروازه جهانی" اروپا البته مضحک تر از آن است که بتواند تأثیری بر بی اهمیتی اروپا در سطح جهانی باقی بگذارد. اروپا اکنون کوتوله ای بیش نیست و بیش از این نیز نخواهد شد. اما این کوتوله نعره های گوشخراش بلندی می کشد و این نعره ها اتمسفر کره زمین را به مراتب بیش از هر گاز گلخانه ای مسموم می کنند. "دروازه جهانی" فرصتی خواهد بود تا این فریادهای گوشخراش برای مدتی بلندتر شوند.

یک چیز دیگر هم چندان تغییر نکرده است. اروپا هم آن زمان خود را تمدنی والاتر از دیگران می دانست و هم امروز. و هم آن زمان حقیر بود و هم امروز. این وضعیت شیزوفرنیک ویژه لحظات تاریخی تمدنهای رو به زوالی است که خود بیش از هر کسی فریب جلا و درخشش خود را می خورند. نفرت انگیزند.

**********************

اروپای واحد با "دروازه جهانی Global Gateway" پروژه ای 300 میلیارد یوروئی با داعیه جهانی را استارت می زند. این طرح در تقابل با راه ابریشم تازه چین قرار دارد.

اروپای واحد میخواهد با یک ابتکار زیرساختی 300 میلیارد یوروئی به رقابت با چین برخیزد. این طرح با نام "دروازه جهانی" که به ویژه تأمین مالی ساخت جاده، راه آهن و کابلهای انتقال داده را دنبال می کند، پس از تدارکات ناشیانه ای که وسیعا به عنوان ناکارآمد مورد انتقاد قرار گرفته بودند، روز چهارشنبه گذشته رسما رونمائی شد. هدف این طرح اساسا پروژه های زیرساختی در سرتاسر جهان است که باید به میزان بسیار زیاد توسط کمپانی های اروپائی متحقق شوند.

اخیرا فشارها بر بروکسل برای آغاز این ابتکار افزایش یافته بود: راه ابریشم [چین] علیرغم مشکلات مقطعی به علت بحران کرونا، برای چین به گونه ای موفقیت آمیز تکوین می یابد و 142 کشور در آن مشارکت دارند. تنها قدرتهای رقیب پکن – آمریکا، قدرتهای اروپای غربی (به استثناء ایتالیا)، استرالیا، هندوستان و ژاپن – از آن کنار مانده اند. ناظران البته هشدار می دهند که هنوز هیچ پروژه معینی از این دروازه جهانی معلوم نیست و بخشهای مهمی از منابع مالی آن نیز هنوز تأمین نشده اند. پروژه مشابه پیشینی از اروپای واحد مدتهاست که به عنوان پروژه ای شکست خورده تلقی می شود.

پیشنهادهای چین: "اغلب بدون رقیب"

انگیزه اروپای واحد برای آغاز دروازه جهانی از یک سو در این است که راه ابریشم تازه چین ( ابتکار کمربند و راه، BRI) به گونه ای موفقیت آمیز جلو میرود. بر اساس محاسبات بانک جهانی قرار است تا سال 2040 میلغ 97 میلیارد دلار در زیرساختها سرمایه گذاری شود تا اهداف سازمان ملل مبنی بر توسعه پایدار محقق شود. راه ابریشم برای برآوردن تقاضا عرضه های لازم را ایجاد می کند و بر اساس ارزیابی ها ظرفیت آن را دارد که تا سال 2040 بارآوری اقتصادی را به میزان 7.1 تریلیون دلار افزایش دهد. این تقریبا دو برابر بارآوری اقتصادی آلمان، چهارمین اقتصاد بزرگ دنیا، است.[1]

اتحادیه صنعتگران آلمان اذعان می کند که در این روند "پیشنهادهای زیرساختی چین به کشورهای دیگر... اغلب بدون رقیبند".[2] در کل این به آنجا منجر می شود تعداد کشورهائی که با معاهده های تفاهم به راه ابریشم تازه می پیوندند به طور مداوم رو به افزایش است. حتی بحران کرونا که برای پروژه های راه ابریشم مشکلات متعددی فراهم نمود در این روند تغییری به وجود نیاورد. پیش از نشست دو هفته قبل سران چین و آفریقا در داکار، با اریتره و گینه بیسائو دو کشور دیگر نیز به راه ابریشم پیوستند و به این ترتیب تعداد کشورها به 142 افزایش یافت.

شرکتهای آلمانی: "شانس بزرگی ندارند"

ثانیا در سالهای گذشته معلوم شد که شرکتهای آلمانی و کشورهای دیگر اروپای واحد به اندازه ای که امیدوار بودند از این راه ابریشم تازه بهره نمی برند. البته کنسرنهای بزرگ از این ابتکار منفعت می برند. به طور مثال شرکت سهامی راه آهن آلمان در پایان نوامبر تأسیس شرکت دختر تازه ای به نام باربری راه آهن ترانس آسیای آلمان DB Cargo را اعلام نمود که هدف آن گسترش حمل و نقل کالا بین چین و اروپا است. صحبت از افزایش از تعداد 200 هزار کانتینر در سال 2020 به رقم 500 هزار کانتینر در سال 2025 است.[3]

اما در پایان سال 2019 یک کارشناس آژانس دولتی تجارت و سرمایه گذاری خارجی آلمان (gtai) اظهار داشت که بیش از هر چیز راه ابریشم تاکنون برای شرکتهای متوسط آلمانی "به مثابه یک شانس واقعی خود را نشان نداده است". البته "تمایل" به این کار موجود است اما شرکتهای آلمانی اغلب به فرصتهای مطلوب مورد نظر خود دست نمی یابند.[4] در مقابل، این طرح بزرگ [راه ابریشم] برای شرکتهای چینی فرصت بهینه ای برای به دست آوردن سفارشات و تقویت حضور خود در خارج است. به این اضافه می شود که شرکتهای چینی در فعالیتهایشان به طور معمول معیارها و استانداردهای چینی را ترجیح می دهند. به این ترتیب سیستمی از نرمها و استانداردها جا می افتد که متناسب با سیستم آلمانی یا غربی نیست.[5]

تاکنون بی نتیجه

اروپای واحد در سال 2018 هم تلاش کرده بود که در مقابل راه ابریشم تازه طرحی برنامه زیرساختی خود را قرار دهد و به این منظور یک "استراتژی ارتباطی اروپا-آسیا" را تصویب نمود. اما از آن ایده چیز زیادی بیرون نیامد. آژانس دولتی تجارت و سرمایه گذاری خارجی آلمان در اکتبر سال 2021 اعلام کرد که "دستیابی به موفقیتهای قابل ذکری" از آن ایده حاصل نشد.[6] اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپای واحد برای شتاب بخشیدن به آن ابتکار در سخنرانی امسال خویش "درباره موقعیت اتحادیه اروپا" در روز 15 سپتامبر ابتکار جدید "دروازه جهانی" را اعلام کرد.

کارهای مقدماتی در آغاز به کندی پیش رفتند. حتی اواسط نوامبر نیز گفته می شد که سطح کنونی برنامه ریزی برای تأمین مالی ساخت راهها، راه آهن و کابلهای انتقال داده در حدی است که تضمینها منحصرا معادل 40 میلیارد یورو است و هنزو هیچ اقدام معینی را نمی توان نام برد و به هیچ وجه جدیتی مشاهده نمی شود. از یک دیپلمات این ارزیابی نقل شد که طرح کنونی موجود "یک فرصت از دست رفته و یک پسرفت سنگین برای جاه طلبی ها ژئوپلیتیک فون در لاین است".[7]

تصویر اروپا از خود

حال فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپای واحد، روز چهارشنبه گذشته طرح دروازه جهانی را رسما رونمائی کرد. حجم مالی طرح ظرف دو هفته از 40 میلیارد یورو به "تا 300 میلیارد یورو" افزایش یافته است. این منابع باید برای حمایت از "ارتباطات هوشمند، تمیز و امن برای دیتجیتالیزه کردن و انرژی و حمل و نقل" مورد استفاده قرار گیرند و "نظامهای سلامتی، آموزش و تحقیقات در سطح جهانی" را تقویت کنند.[8] کلیدواژه های تبلیغاتی ("هوشمند"، "تمیز"، "امن") قرار است این تصویر را القا کنند که پروژه های اروپائی "دروازه جهانی" از نظر کیفی بر اقدامات مثلا کم ارزش و سطح نازل راه ابریشم چینی برتری دارند. این البته متناسب با تصویر اروپا از خود است اما الزاما با برداشت دیگران از آن خوانائی ندارد: این که ساخت یک فرودگاه در پایتخت آلمان 14 سال تمام طول کشید در پکن اما 4 سال، آن سوی جهان غربی و در کشورهای هدف راه ابریشم و دروازه جهانی، از دیده پنهان نمانده است.

علاوه بر این فقط بخش مهمی از تأمین مالی [دروازه جهانی] نیست که در ابهام است: قرار است مبلغ 135 میلیارد یورو از صندوقو اروپائی توسعه پایدار (EFSD+) در اختیار گذاشته شود و در مقابل 145 میلیارد یورو از منابع دیگر و همچنین مؤسسات مالی کشوری از قبیل بنیاد اعتباری تجدید بنای آلمان KfW. اما هنوز هیچ تأئیدیه ای شناخته نیست.

"صنعت آلمان آماده است"

این نیز روشن نیست که کدام پروژه های مشخص قرار است تحقق یابند. جزئیاتی در این باره بیان نمی شوند. نیلس اشمید، سخنگوی امور خارجی فراکسیون پارلمانی حزب سوسیال دمکرات، خواستار آن است که دروازه جهانی "همین سال آینده در بالکان و در آفریقا با ساختن راه آهن و شبکه های الکتریسیته قابل مشاهده شود".[9] پروژه های راه ابریشم در جنوب شرقی اروپا و همچنین در بسیاری از کشورهای آفریقائی با موفقیت عملی شده اند. حال قبل از هر چیز شرکتهای اروپائی باید بهره مند شوند. از یک مقام عالیرتبه کمیسیون اروپا نقل می شود که موضوع "فقط در این نیست که برای ارزشهای اروپائی اقدام شود، در این نیز هست که اروپا از نظر اقتصادی تقویت شود". ولفگانگ نیدرمارک، عضو هیأت مدیره اتحادیه صنعتگران آلمان خواستار آن است که "این باید تأمین شود که اقتصاد [اصطلاحی که در آلمان برای کارفرمایان به کار می رود] به طور تنگاتنگی در [تعیین] پروژه ها دخالت داده شود": "صنعت آلمان برای تحقق عملی دروازه جهانی آماده است".[10]

"پرتاب بلندی نیست"

با توجه به این که اروپای واحد اغلب اهداف بزرگی – به طور مثال "استراتژی ارتباطی اروپا-آسیا" - را اعلام می کند اما بسیار کمتر عملی می سازد، ناظران متعددی در هفته گذشته بدبینی نسبی خود را اظهار داشتند. نوآه بارکین از شرکت مشاوره ای رودیوم گروپ اظهار داشت که "تست واقعی دروازه جهانی این خواهد بود که آیا اروپای واحد منابع وعده داده شده را فعال خواهد کرد و آنها را به سمت پروژه های با عیار بالا و دارای اهمیت استراتژیک خواهد برد یا نه".[11] مارکوس ابر نماینده حزب سوسیال مسیحی آلمان در پارلمان اروپا اظهار داشت: "یک پرتاب بلند طور دیگری دیده می شود. چین از ترس سنگکوب نخواهد شد".[12]

جرمن فارین پالیسی

6 دسامبر 2021

ترجمه تحریریه سایت

https://www.german-foreign-policy.com/news/detail/8784/

[1] Council on Foreign Relations: China’s Belt and Road. Implications for the United States. Independent Task Force Report No. 79. New York 2021.

[2] Ernst zu nehmende Alternative zur chinesischen Seidenstraßen-Initiative. bdi.eu 01.12.2021.

[3] Keri Allan: The New Silk Road is Booming for DB Cargo. railway-news.com 29.11.2021.

[4] Thilo Großer: Herausforderung Neue Seidenstraße. ICC-Germany Magazin 9/2019. S. 22-27.

[5] Council on Foreign Relations: China’s Belt and Road. Implications for the United States. Independent Task Force Report No. 79. New York 2021.

[6] Sebastian Holz: EU-Konnektivitätsstrategie setzt auf Nachhaltigkeit. gtai.de 21.10.2021. S. auch "Der Startschuss ist gefallen".

[7] Moritz Koch: Europa will Chinas Seidenstraßen-Initiative die Stirn bieten - mit mageren 40 Milliarden Euro. handelsblatt.com 12.11.2021.

[8] Global Gateway: bis zu 300 Mrd. EUR für die Strategie der Europäischen Union zur Förderung nachhaltiger Verbindungen rund um die Welt. ec.europa.eu 01.12.2021.

[9] Moritz Koch: Der 300-Milliarden-Euro-Plan: Die EU stemmt sich gegen Chinas Seidenstraße. handelsblatt.com 29.11.2021.

[10] Ernst zu nehmende Alternative zur chinesischen Seidenstraßen-Initiative. bdi.eu 01.12.2021.

[11] Moritz Koch: Der 300-Milliarden-Euro-Plan: Die EU stemmt sich gegen Chinas Seidenstraße. handelsblatt.com 29.11.2021.

[12] Oliver Noyan: EU will Chinas Neuer Seidenstraße Konkurrenz machen. euractiv.de 02.12.2021.

Write comments...
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Be the first to comment.

کنفرانس دوم

ادامه مطالب...

کتاب

کنفرانس مؤسس

  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت سوم)
    از موضع تئوری مارکسیستیِ بحران و فروپاشی، این امر از ابتدا از نظر گروسمن مسلم است که برای پرولتاریا انتظار تقدیرگرایانه فروپاشیِ خود به خود ، بدون آن که فعالانه در آن دخالت کند؛ قابل طرح نیست. رژیم های کهنه…
  • حزب پرولتاریا
    حزب وظایف خود را تنها به شرطی می تواند ایفا کند که خود تجسم نظم و سازمان باشد، وقتی که خود بخش سازمانیابی شدۀ پرولتاریا باشد. در غیر این صورت نمی تواند ادعایی برای به دست گرفتن رهبری توده های…
  • اتحادیه ها و شوراها
    رابطۀ بین اتحادیه و شورا باید به موقعیتی منجر شود که غلبه بر قانونمندی و [سازماندهی] تعرض طبقۀ کارگر در مساعدترین لحظه را برای این طبقه امکانپذیر سازد. در لحظه ای که طبقۀ کارگر به آن حداقلی از تدارکات لازم…
  • دربارۀ اوضاع جهانی - 14: یک پیمان تجاری ارزشمند
    یک رویکرد مشترک EU-US می تواند بر تجارت در سراسر جهان تأثیر گذار باشد. روشی که استانداردها، از جمله مقررات سلامتی و بهداشتی و صدور مجوز صادرات در بازارهای دیگر را نیز تسهیل میکند. به خصوص مناطقی که هنوز تحت…
  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت دوم)
    همان طور که رزا لوکزامبورگ تاکید نموده است، "فروپاشی جامعه بورژوایی، سنگ بنای سوسیالیسم علمی است". اهمیت بزرگ تاریخی کتاب رزالوکزامبورگ در این جاست: که او در تقابلی آگاهانه با تلاش انحرافی نئو هارمونیست ها، به اندیشه ی بنیادین "کاپیتال"…

صد سال پس از انقلاب اکتبر

کنفرانس اول

هنر و ادبیات

ادامه...

صدا و تصویر