توضیح:
مطلب حاضر بخشی از مقاله طولانیتری است که در تاریخ ۲ فوریه با امضای نویسندهای به نام بیل وان اوکن در سایت ورلد سوسیالیست منتشر شده است. مطلب وان اوکن به مورد ونزوئلا و جابجایی قدرت در آن بدون تغییر ساختارها می پردازد. اما این در عین حال نشان میدهد که چهارچوبهای پیشین رژیم چنج در دوران معروف به گلوبالیسم پسا جنگ سردی چگونه تغییر کردهاند. علاوه بر مورد ونزوئلا «رژیم چنج» های دیگری از قبیل تغییر در بنگلادش نیز در سالهای اخیر واقع شدهاند که اساساً همان الگوی تغییر در رأس هرم را دنبال کرده و با هزینههای به مراتب کمتری به نتایج مطلوب برای دول امپریالیستی منجر شدهاند. همه شواهد در ایران نیز نشان میدهند که عملی کردن چنین گزینهای از روز ۲۳ خرداد و آغاز جنگ ۱۲ روزه حقیقتاً یکی از گزینههای بلوک غربی در ایران بود. کمپین رهبری حسن روحانی در همان روزهای جنگ و تلاشهای بعدی جریان تکنوکرات-بوروکرات غرب محور به روشنی نشانههای تغییری از نوع ونزوئلا را به نمایش گذاشته و میگذارند. این قابل بررسی است که چه تغییری در شرایط اجتماعی هم خود این کشورها و هم در بلوک غربی امکان گذار از آن رژیم چنج های لیبرالی به این رژیم چنج ها را فراهم کرده است.
تحریریه سایت
دلسی رودریگز، رئیس جمهور موقت ونزوئلا، در حال سخنرانی برای کارگران نفت شرکت PDVSA در پالایشگاه پورتو لاکروز، ۲۵ ژانویه ۲۰۲۶.
تنها چهار هفته پیش، نیروهای عملیات ویژهٔ آمریکا به ونزوئلا یورش بردند، به امنترین تأسیسات این کشور، «فورت تیونا»، نفوذ کردند و نیکولاس مادورو، و همسرش، سلایا فلورس، را ربودند؛ عملیاتی که در جریان آن بیش از ۱۰۰ نفر کشته شدند.
از آن پس کشور ونزوئلا با سرعتی حیرتانگیز در حال تبدیل شدن به یک نیمهمستعمرهٔ کاملاً تابع استراتژی امپریالیستی آمریکا و منافع سودآور شرکتهای انرژی مستقر در آمریکا پیش میرود. این موضوع بهطور صریح در شهادت ۲۸ ژانویهٔ مارکو روبیو، وزیر خارجه، در کمیتهٔ روابط خارجی سنا بیان شد.
روبیو وزیر خارجه آمریکا از تصمیم دولت برای همکاری با معاون سابق مادورو و «رئیسجمهور موقت» کنونی، دلسی رودریگز، در اجرای اهداف آمریکا در ونزوئلا دفاع کرد. به گفتهٔ او، منافع آمریکا از طریق کنترل بر نفت به ونزوئلا دیکته خواهد شد. نفت ۹۰ درصد درآمد صادراتی کشوری را تشکیل میدهد که بزرگترین ذخایر اثباتشدهٔ نفت جهان را دارد.
وزیر خارجه سیستمی تحقیرآمیز و عمیقاً فاسد را توصیف کرد که در آن آمریکا بازاریابی نفت ونزوئلا را انحصاری میکند و درآمدها در یک حساب برونمرزی در قطر واریز میشود. او گفت: «دولت ونزوئلا هر ماه بودجهای ارائه خواهد کرد که در آن میگوید به چه چیزهایی نیاز داریم.» او افزود: «واشنگتن از ابتدا تعیین خواهد کرد که این پول برای چه چیزهایی نمیتواند استفاده شود.» اینکه باقی پول چه خواهد شد، مشخص نیست.
روبیو دولت تحت رهبری رودریگز را «بسیار اهل همکاری» توصیف کرد و گفت که این دولت پذیرفته است دارو و تجهیزات و همچنین نفتا و سایر رقیقکنندههایی را که برای کاهش چگالی نفت سنگین ونزوئلا لازم است را «مستقیماً از ایالات متحده» خریداری کند. پیشتر این مواد از روسیه وارد میشد.
روبیو ادامه داد که واشنگتن و کاراکاس «گفتوگوهای جدی دربارهٔ کاهش و حذف حضور ایران، نفوذ چین و حضور روسیه» دارند.
به گفتهٔ منتقدان، این «اصلاح» که پنجشنبهٔ گذشته با شتاب از مجلس ملی ونزوئلا گذرانده شد، بسیار فراتر میرود. این اصلاحات ونزوئلا را نیم قرن به عقب میبرد، به پیش از ملیسازی اولیه در سال ۱۹۷۶، و حتی پیش از قانون هیدروکربنهای ۱۹۴۳ که نظام «۵۰-۵۰» تقسیم سود میان دولت و شرکتهای نفتی آمریکا را برقرار کرد.
برخی میگویند باید به دههٔ ۱۹۳۰ و دوران دیکتاتور بدنام، خوان ویسنته گومز، بازگشت؛ زمانی که تنها سه شرکت خارجی گالف، رویال داچ شل و استاندارد اویل کنترل بیقید و شرط ۹۸ درصد بخش نفت ونزوئلا را در دست داشتند.
در حالی که ونزوئلا بهطور اسمی حاکمیت بر منابع زیرزمینی خود را حفظ میکند، «اصلاح» جدید کنترل استخراج و تجاریسازی و اینکه نفت به چه کسی و با چه قیمتی فروخته شود و اینکه چه بخشی از درآمدها به کشور برسد را به واشنگتن و شرکتهای بزرگ نفتی واگذار کرده است.
دفاع مقامات کنونی ونزوئلا و دلسی رودریگز جانشین مادورو از این تسلیمطلبی واپسگرایانه، از نظر وقاحت و ریاکاری حیرتآور است. «رئیسجمهور موقت» دلسی رودریگز و برادرش خورخه رودریگز، رئیس مجلس ملی، پشت سر هم سخنرانیهای عوامفریبانهای برای جمعیتهای تحت کنترل کارگران نفت در شرکت دولتی PDVSA ایراد کردند.
افشاگرانهترین گزارش ماه گذشته در گاردین منتشر شد. این گزارش با استناد به چندین منبع بینام آشنا با مذاکرات میان رودریگزها و واشنگتن نوشت که آنها «پیشاپیش و از طریق واسطهها به مقامات آمریکایی و قطری اطمینان داده بودند که از رفتن مادورو استقبال خواهند کرد.»
یک مقام آمریکایی دخیل در مذاکرات به این روزنامه گفت که دلسی رودریگز به واشنگتن گفته آماده است جایگزین شود: «دلسی پیام میداد که ‘مادورو باید برود.» فرد دیگری که در جریان مذاکرات بود، نقل کرد که او گفته است: «من با هر وضعیتی که پس از آن پیش بیاید کار خواهم کرد.»
این گزارش افزود که «اگرچه خانوادهٔ رودریگز قول داده بودند پس از رفتن مادورو به آمریکا کمک کنند، اما موافقت نکرده بودند که فعالانه در سرنگونی او مشارکت کنند.»
سفیر روسیه در ونزوئلا، سرگئی ملیک-بغداساروف، به شبکهٔ روسی Rossiya-24 گفت که عملیات آمریکا به دلیل «همکاری با اطلاعات آمریکا» از سوی مقامات ونزوئلایی موفق شد. او این اقدامات را «خیانت» توصیف کرد و گفت این همکاری مدتها پیش از حملهٔ ۳ ژانویه آغاز شده بود. او ادعا کرد مسکو نام کسانی را که «بهطور سیستماتیک برای اطلاعات آمریکا کار میکردند» میداند.
این اظهارات هفتهٔ گذشته توسط نمایندهٔ دائم روسیه در سازمان ملل، واسیلی نبنزیا، نیز تکرار شد. او گفت: «در ونزوئلا بیتردید خیانتی رخ داده و آنها آشکارا دربارهٔ آن صحبت میکنند. برخی مقامات عالیرتبه عملاً به رئیسجمهور خیانت کردند.»
با این حال، حتی اگر خیانتی در سرنوشت شخصی مادورو رخ داده باشد، هیچ دلیلی وجود ندارد که باور کنیم او در برابر گانگستریسم دولت ترامپ واکنش متفاوتی نشان میداد. همانطور که اظهارات خودش و ترامپ نشان داد، او آماده بود همهچیز را به واشنگتن واگذار کند. در حقیقت زمینههای اجتماعی و طبقاتی وضعیت امروز در همان زمان مادورو فراهم شده بود.
وظیفهٔ اصلی دولت کنونی دفاع از منافع پایههای طبقاتی اصلی خود است: نیروهای امنیتی و «بولیبورگسیا»، یعنی لایهای ثروتمند از سرمایهداران ونزوئلایی که ثروت خود را از قراردادهای دولتی، فساد و سفتهبازی مالی به دست آوردهاند.
اقتباس از:
ادامه مطلب ..و