خداحافظ فیلدز!

نوشتۀ: حمید سلطانزاده
Write a comment

در سال ۲۰۱۴ همزمان با رویارویی روسیه با غرب و آمریکا پیرامون بحران کریمه "انیستیتو آمریکائی تحقیقاتی ریاضی کلی" دیگر نامی از کشور روسیه در لیست ۴ نفره برندگان فیلدز قرار نداد. در سال ۲۰۱۸ و اهدای این جایزه به آقای "فریدون درخشانی" (کوچر بیرکار) اعتبار بین المللی این نشان در بین ریاضیدانان بشدت تحلیل رفت. بر همگان واضح بود که شخص نامبرده اگر داخل ایران فعالیت میکرد و ناسیونالیستی منتقد کشورش نبود هرگز چنین نشانی را نمیتوانست صاحب شود.

با شروع نبرد اوکراین و آشکار شدن افول هژمونی غرب و آمریکا و قطب بندی های جدید جهانی و تحولاتی دیگر نظیر مرگ ناتو و پایان دهکده جهانی و با انکشاف تناقضات تاریخی طبقاتی مالکیت خصوصی بعنوان پایه ای ترین اصل لیبرالیسم، طبیعی است که شاهد بی اعتباری جشنواره ها، نشانها و جوایز بین المللی در حاشیه این وقایع عظیم تاریخی باشیم. اگر زمانی تعلق "نخل طلا" در جشنواره کن موجبات اعتبار را بهمراه داشت، دریافت آن در جشنواره امسال، باز هم بیشتر از سالهای اخیر دقیقا عکس آن را عمل کرد. اگر چه واضح است از ابتدا، همواره یک پای این جشنواره های بین المللی در سیاست بوده و هرچه زمان بر آنان گذشت، تناقضات نظم موجود، بیشتر بر بی اعتباری آنها صحه گذاشت، اما نبرد کنونی پرده از وقایع پشت آنها درید. یکی از این نشانها و افتخارات، دریافت نشان "فیلدز" بود.

این جایزه هر چهار سال یکبار و به ۲تا ۴ نفر از ریاضیدان تعلق میگیرد. بسیاری از این مدال بعنوان نوبل ریاضی یاد میکنند، اما باید توجه داشت که برخلاف نوبل که غالبا دریافت کنندگان آن بعد از چند صباحی دار فانی را وداع میگویند، فیلدز از میان افراد جوان زیر ۴۰ سال برندگان خود را برمیگزیند. و در نهایت جایگاه ویژه ای است که جامعه علمی جهانی با جدا کردن علم ریاضی از سایر رشته ها و علوم نظری دیگر، برای این نشان قائل شده است. سال ۱۹۹۴ اولین دوره ی این کنگره بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بود. از آن زمان تا سال ۲۰۱۴، یعنی برای ۵ دوره متوالی، در بین تمامی کشورهای جهان، همواره نام یک ریاضی دان روس -بعنوان یک سر و گردن بالاتر از سایر ریاضیدانان- که همگی دانش آموخته در مدارس و مراکز تحقیقاتی اتحاد جماهیر شوروی بودند، در بین چهار نفر منتخب قرار داشته است.

یکی از این ریاضیدان روسی در سال ۲۰۱۲ که این نشان به وی تعلق گرفت "گریگوری پرلمن" روسی بود. مردی که در رسانه های بورژوازی از وی تحت عنوان ریاضیدان دیوانه، احمق، بی خانمان، متکبر و متعصب روسی یاد میشود.

گریگوری پرلمن متولد و دانش آموخته لنینگراد و از اعضای تیم ملی شوروی بود و تمامی این حملات بعد از امتناع وی از گرفتن این نشان و جایزه یک میلیون دلاری بعنوان اولین ریاضیدان هزاره شروع شد. ریاضیدانی که با اثبات یکی از مسائل باز و بسیار پیچیده تحت عنوان "حدس پوانکاره" شناخته میشود. قبل از اثبات این حدس پیچیده، که نزدیک به سه سال وقت تنها صرف بررسی خود این اثبات از سوی ریاضیدانان شد، بر همگان مشخص بود که اثبات چنین مسئله ای را یا یک تیم تحقیقاتی متشکل از دانشمندان ریاضی، فیزیک نظری و کیهان شناسی و یا از عهده ی فردی بر خواهد آمد که به هرسه ی این علوم مسلط باشد. این امکان البته در کشورهای غربی – و البته ایران که هم در محتوا و هم فرم شباهت بسیاری با آنها دارد- احتمالی ضعیف است. با نگاهی اجمالی به کتابهای نظری چون ریاضی، فیزیک و شیمی در کشورهای توسعه یافته غربی، آنچه مشهود است، غالب مفاهیم کشف شده بدون در نظر گرفتن تکامل تاریخی و ضرورت این کشفیات، بصورت منفک بحث شده اند. همچنین این کتابها از کاربرد مفاهیم کشف شده نیز خیلی گذرا رد شده اند. دانش آموختگان اینجا تنها با مفاهیم انتزاعی تحت مفاهیمی چون یک عنصر با خواص ویژه، یک فرمول ریاضی محض و یا موازنه ای شیمیایی بصورت مجرد روبرویند.

"فریدریش انگلس" در کتاب "دیالکتیک طبیعت" در باره ی اهمیت کاربرد علوم مینویسد:

"پرستیلی و شیل بدون آنکه از کاربردهای عنصر اکسیژن آگاه باشند آن را تهیه کردند و گرچه کشف این عنصر توسط آنتوان لاووازیه بعد از آن دو تا صورت گرفت، اما لاووازیه را – بعلت آگاهی از خواص و کاربردهای عنصر اکسیژن- باید کاشف این عنصر نامید."

از اینها گذشته پیشرفت و تکامل علوم، شاخه بندی های هر چه بیشتر آن را ضروری میکند. و در دنیای کنونی آنقدر این تقسیم بندی و زیرشاخه ها رشد یافته که فردی که از آن تحت عناوینی چون محقق یا دانشمند یاد میشود، غالبا در یکی از شاخه های ظریف تنها یکی از علوم تبحر دارد و دنیای رقابتی و فردگرای سرمایه داری هر چه بیشتر امکان کار گروهی و تبادل علوم را از انسان این دوره سلب نموده است.

در سال ۲۰۱۴ همزمان با رویارویی روسیه با غرب و آمریکا پیرامون بحران کریمه "انیستیتو آمریکائی تحقیقاتی ریاضی کلی" دیگر نامی از کشور روسیه در لیست ۴ نفره برندگان فیلدز قرار نداد. در سال ۲۰۱۸ و اهدای این جایزه به آقای "فریدون درخشانی" (کوچر بیرکار) اعتبار بین المللی این نشان در بین ریاضیدانان بشدت تحلیل رفت. بر همگان واضح بود که شخص نامبرده اگر داخل ایران فعالیت میکرد و ناسیونالیستی منتقد کشورش نبود هرگز چنین نشانی را نمیتوانست صاحب شود.

و اما آنچه امسال و در ۵ ژوئیه ۲۰۲۲ در جریان برگزاری این کنگره روی داد، ذوب شدن کامل این مدال طلا در کوره های مذاب سرگردانی و وحشت جهان آزاد بود. این کنگره قرار بود در سن پترزبورگ، به میزبانی روسیه برگزار و افتتاح آن با سخنرانی ولادیمیر پوتین انجام گردد. چالشی که جامعه علمی بلوک غرب با آن مواجه گردیده بود، به این شکل مصلحت اندیشی شد که این کنگره در هلسینکی فنلاند (یعنی کشوری که بهمراه سوئد الحاق آن به ناتو در دستور کار است) برگزار و در ابتدای مراسم با سخنرانی "کارلوس کنیگ" رئیس اتحادیه بین المللی ریاضیات درباره جنگ اوکراین و محکومیت روسیه و بیرحمانه تلقی نمودن این جنگ آغاز گردد.

فارغ از آنکه ریاضیدانانی از سه کشور آمریکا، بریتانیا و فرانسه سه برنده سال شناخته شدند، بدیهی بود که نفر چهارمی که باید جای ریاضیدان روسی را میگرفت فردی از اوکراین باشد و این قرعه بنام خانم "مارینا ویازوفشکا" افتاد.

خداحافظ فیلدز. ای عضو انجمن سلطنتی کانادا. زندگی تو هم ۸۶ سال طول کشید.

حمید سلطانزاده

24 مرداد 1401

15 اوت 2022

 

 

Write comments...
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Be the first to comment.

کنفرانس مؤسس

  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت سوم)
    از موضع تئوری مارکسیستیِ بحران و فروپاشی، این امر از ابتدا از نظر گروسمن مسلم است که برای پرولتاریا انتظار تقدیرگرایانه فروپاشیِ خود به خود ، بدون آن که فعالانه در آن دخالت کند؛ قابل طرح نیست. رژیم های کهنه…
  • حزب پرولتاریا
    حزب وظایف خود را تنها به شرطی می تواند ایفا کند که خود تجسم نظم و سازمان باشد، وقتی که خود بخش سازمانیابی شدۀ پرولتاریا باشد. در غیر این صورت نمی تواند ادعایی برای به دست گرفتن رهبری توده های…
  • اتحادیه ها و شوراها
    رابطۀ بین اتحادیه و شورا باید به موقعیتی منجر شود که غلبه بر قانونمندی و [سازماندهی] تعرض طبقۀ کارگر در مساعدترین لحظه را برای این طبقه امکانپذیر سازد. در لحظه ای که طبقۀ کارگر به آن حداقلی از تدارکات لازم…
  • دربارۀ اوضاع جهانی - 14: یک پیمان تجاری ارزشمند
    یک رویکرد مشترک EU-US می تواند بر تجارت در سراسر جهان تأثیر گذار باشد. روشی که استانداردها، از جمله مقررات سلامتی و بهداشتی و صدور مجوز صادرات در بازارهای دیگر را نیز تسهیل میکند. به خصوص مناطقی که هنوز تحت…
  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت دوم)
    همان طور که رزا لوکزامبورگ تاکید نموده است، "فروپاشی جامعه بورژوایی، سنگ بنای سوسیالیسم علمی است". اهمیت بزرگ تاریخی کتاب رزالوکزامبورگ در این جاست: که او در تقابلی آگاهانه با تلاش انحرافی نئو هارمونیست ها، به اندیشه ی بنیادین "کاپیتال"…

صد سال پس از انقلاب اکتبر

کنفرانس اول

هنر و ادبیات

ادامه...

صدا و تصویر