نظر خوانندگان

مقالات

از جنبش کارگری

مسکو ریل انقلاب رنگی قرقیز را تغییر داد!

نوشتۀ: ام. ک. بادراکومار

اما ناگهان اتفاق ناگواری افتاد: ظهور جاپاروف. رادیو آزادی تفسیر کینه توزانه ای درباره جاپاروف منتشر نمود و او را به عنوان عنصر دخالتگر نامربوط محکوم نمود. و سفارت آمریکا با بیانیه سومی در روز 13 اکتبر ظاهر شد که در آن از این شکوه می کرد که "پیشرفت دمکراتیک مردم قرقیز از طریق تلاش گروههای جنایی سازمان یافته برای تأثیر گذاری بر سیاست و انتخابات مورد تهدید قرار گرفته است."

کشوری که در کنار روسیه به بیشترین میزان تحت تأثیر یک انقلاب رنگی در قرقیزستان قرار خواهد گرفت چین است. قرقیزستان از یک مرز گل و گشاد 1063 کیلومتری با ایالت سین کیانگ چین برخوردار است که از بلندی ها و قله های سلسله جبال تیان شن مارپیچ وار می گذرد با دو پست مرزی در گذرگاه توروگارت (در ارتفاع 3752 متری) و گذرگاه ارکشتام (3005 متر).

بنا به دلایلی متعدد ثبات قرقیزستان برای چین اهمیتی حیاتی دارد. دوران اتحاد شوروی جماعت کوچک اویغورهای قرقیزستان را در یک جامعه روسی زبان حل کرده بود. اما پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و با رسیدن اویغورهای فراری از سین کیانگ آشوبی در گرفت.

اقلیت اویغور قرقیزستان از بقایای امپراطوری بزرگ اویغور تشکیل می شود که در خلال قرن هشتم میلادی از دریای کاسپین تا منچوری را فرا می گرفت و سرانجام توسط قبایلی مورد هجوم قرار گرفت که قرقیزستان امروز را تشکیل می دهند. بیشترین اویغورها به چین مهاجرت کردند و بخشی از آنان در دره های فرغانه باقی ماندند.

بیشکک با دلسرد کردن سازمانهای جدائی طلب اویغور در مقابل اویغور ها مشی دقیقی را دنبال می کند. پس از چندین مورد از اعمال قهر بر علیه نمایندگان دولت چین در قرقیزستان، فعالیتهای دیاسپورای اویغور برای پکن موضوعی بسیار حساس هستند. اما شاید از این هم مهم تر، قرقیزستان دروازه ای از ابتکار کمربند و راه چین است. یک خط آهن سین کیانگ-ازبکستان به خاطر فقدان قسمت قرقیزی هنوز تکمیل نشده است. اختلافات بر سر تأمین مالی و همچنین مسألۀ چندین سالۀ اختلاف بر سر فاصله ریل ها باعث توقف این پروژه شدیدا استراتژیک کمربند و راه شده اند که می تواند کوتاهترین مسیر چین برای معامله با اروپا و خاورمیانه باشد و در مقایسه با مسیر سنتی از طریق خورگوس قزاقستان حداقل به صرفه جوئی 5 روز زمان منجر شود.

چین ایده های بزرگی در زمینه گسترش خط آهن از طریق افغانستان، ایران و ترکیه به اروپا دارد که می تواند به حمل و نقل ذغال، طلا، آلومینیوم و سایر مواد معدنی قرقیزستان به بازارهای جهانی هم یاری برساند.

جالب این که نخست وزیر جدید قرقیزستان، صدر جاپاروف، از منطقه شمال شرقی ایسیک-کول می آید که توسط رشته کوه شمالی تیان شن محاصره شده است و از طریق گذرگاه توروگارت به سین کیانگ راه دارد.

غیر قابل تصور است که نام جاپاروف برای چینی ها آشنا نبوده باشد. پکن بایستی با علاقه صعود وی به ریاست جمهوری قرقیزستان را دنبال کرده باشد. پکن بایستی در مشورت با مسکو بوده باشد که صرفنظر از برخورداری از یک پایگاه کلیدی در کانت از دوران اتحاد شوروی از تأسیساتی ساحل شرقی دریاچه ایسیک-کول برای آزمایش قطعات زیردریائی ها و اژدرها نیز برخوردار است.

با اینحال درست مثل ماجرای غریب آن سگ داستان شرلوک هلمز که در نیمه شب دزدیده شدن [اسب گرانقیمت] "نقرۀ آتشین" هیچ واکنشی نشان نداد، پکن هم در تمام مدتی که جهنم در بیشکک راه افتاده بود و جاپاروف مانند ققنوسی از دل خاکستر به قله قدرت صعود کرد تا سلطان قرقیزستان باشد، منفعل باقی ماند.

پکن به ظرفیت مسکو برای تأمین امنیت آسیای میانه و به مثابه هدایت کننده نخبگان سیاسی منطقه اعتماد دارد. برای روشن شدن، روسیه و چین هر چه لازم باشد انجام خواهند داد تا آمریکا نتواند حضور امنیتی باثباتی برای خود در قرقیزستان فراهم کند. به احتمال تمام آنها از قبل به غلیان یک انقلاب رنگی در قرقیزستان مظنون بودند.

رفتار سفارت آمریکا در بیشکک نیز عجیب بود. این کمترین چیزی است که می توان گفت. روز 5 اکتبر بیانیه ای صادر کرد و با تأکید بر گزارش تیم ناظران سازمان امنیت و همکاری اروپا OSCE اعلام کرد که "مجموعه ای از سازمانهای جامعه مدنی، ناظرین بین المللی و احزاب سیاس، از جمله احزابی که به پارلمان بعدی راه یافته اند، نگرانی های خود را در رابطه با بی نظمی ها در جریان برگزاری انتخابات دمکراتیک اعلام کرده اند. ما از مقامات قرقیز میخواهیم که نقض ادعائی قوانین در جریان انتخابات را موضوع تحقیق قرار داده و بهبودهای بیشتری در مسیر قانونگذاری ایجاد نمایند".

حقیقتا نیز اعتراضاتی با ابعاد وسیع به سرعت به جریان افتاد و رسانه های دولتی آمریکا و شبکه های اجتماعی تماما وارد گود شدند تا نفت بر آتش اعتراضات بریزند.

در روز 7 اکتبر، حتی زمانی که معترضین رئیس مجلس، نخست وزیر و مقامات کلیدی امنیتی در بیشکک را وادار به استعفا کرده بودند، سفارت آمریکا با بیانیه دومی احتیاط را دور انداخت که می گفت: "ایالات متحده در مسیر تصمیم گیری مردم قرقیزستان درباره آینده اشان، ترکیب دولت و این که چگونه و چه زمانی انتخابات برگزار شود، همراه با آنان است."

این بیانیه نتیجه می گرفت که :"وقایع چند روز اخیر انعکاسی از دینامیسم های سیاسی درونی و نه بیرونی اند. ما از تمام همسایگان و شرکای بین المللی قرقیزستان می خواهیم که از نقض حق حاکمیت قرقیزستان در این دوره حساس تاریخ ملی آن خودداری کنند."

با تصور این که انقلاب رنگی در حال رسیدن به اوج خویش است، لحن اکنون کاملا عوض شده بود. هشدار ضمنی به روسیه این را نشان می داد.

اما ناگهان اتفاق ناگواری افتاد: ظهور جاپاروف. رادیو آزادی تفسیر کینه توزانه ای درباره جاپاروف منتشر نمود و او را به عنوان عنصر دخالتگر نامربوط محکوم نمود. و سفارت آمریکا با بیانیه سومی در روز 13 اکتبر ظاهر شد که در آن از این شکوه می کرد که "پیشرفت دمکراتیک مردم قرقیز از طریق تلاش گروههای جنایی سازمان یافته برای تأثیر گذاری بر سیاست و انتخابات مورد تهدید قرار گرفته است."

بیانیه به مردم قرقیزستان هشدار می داد که "شهروندان و رهبرانشان باید به مبارزه علیه تأثیر باندهای سازمان یافته جنایت و فساد در سیاست ادامه دهند. هدف نهائی باید برقراری قانون اساسی و حکومت قانون باشد." و همچنین "ایالات متحده در این برهه با مردم قرقیز همراه است و از تمام همسایگان و شرکای بین المللی جمهوری قرقیزستان می خواهد که در شرایطی که مردم قرقیز در تلاشند مسائل را در درون خود و بدون توسل به خشونت حل کنند، به حق حاکمیت جمهوری قرقیزستان احترام بگذارند."

حقیقتا، آن زمان فرستاده کرملین دمیتری کوزاک با پیامی از ولادیمیر پوتین به بیشکک آمده و رفته بود. نتیجتا مسکو یک انقلاب رنگی دیگر در قرقیزستان را قطع کرده بود، برای دومین بار و بعد از گذشت 15 سال از "انقلاب لاله".

این انقلاب رنگی جدید چراغ سبز خود را بعد از یک تور آسیای میانه مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا در فوریه سال جاری دریافت کرده بود که وی به عنوان نایب رئیس در نشست کشورهای باصطلاح C5+1 در تاشکند با مشارکت کشورهای آسیای میانه و آمریکا شرکت داشت (C5+1: قرقیزستان، تاجیکستان، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان).  

گزارش از صدای آمریکا VOA با خشکی تمام اظهار می داشت که در آن زمان "شاید مهم ترین کشور مورد بحث در C5+1 کشوری بود که در اجلاس حضور نداشت: چین." پمپئو به طور انفرادی با هر کدام از وزرای امور خارجه کشورهای آسیای میانه دیدار کرد. او گفت "ایالات متحده از همه کشورها می خواهد که برای پایان دادن فوری به این تهدیدات [چین] به ما بپیوندند. ما به سادگی خواستار آنیم که برای کسانی که قصد فرار از چین را دارند پناهندگی و اقامت امن در اختیار بگذارند. از شرافت انسانی محافظت کنید. فقط کار درست را انجام دهید."

مفسر صدای آمریکا عاقلانه اضافه نمود که "این موضوعات در منطقه ای که در تقاطع استراتژیک افغانستان، چین، ایران و روسیه قرار گرفته است موضوعاتی بی اهمیت نیستند... واشنگتن برای دوره ای طولانی تأکید داشت که قصد رقابت با روسیه و چین را در این منطقه ندارد. اما تأکید رو به افزایش بر نقش چین و درخواست علنی از کشورهای آسیای میانه برای تجدید ارزیابی در روابط خویش با چین این استدلال [عدم رقابت] را فاقد موضوعیت می کند."

پمپئو نمی توانست درک کند که این محتمل نیست که کشورهای آسیای میانه به فراخوان او در تجدید ارزیابی از مناسبات رو به رشد خویش با چین توجه کنند. ناکامی انقلاب رنگی در قرقیزستان ضربه ای به موقعیت آمریکا در آسیای میانه است. سهولتی که مسکو با آن توانست علیرغم مواجهه با قضیه ناگورنو قره باغ، انقلاب رنگی قرقیز را تغییر ریل دهد حاوی پیام مهمی در سطح منطقه است.

مقاله حاضر در امتداد مقاله پیشین بادراکومار در مورد قرقیزستان است.

17 اکتبر 2020

ام. ک. بادراکومار

ترجمه تحریریه سایت

https://asiatimes.com/2020/10/moscow-derails-kyrgyz-color-revolution/

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

کنفرانس دوم

ادامه مطالب...

کتاب

یادداشتها

سیاست

کنفرانس مؤسس

  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت سوم)
    از موضع تئوری مارکسیستیِ بحران و فروپاشی، این امر از ابتدا از نظر گروسمن مسلم است که برای پرولتاریا انتظار تقدیرگرایانه فروپاشیِ خود به خود ، بدون آن که فعالانه در آن دخالت کند؛ قابل طرح نیست. رژیم های کهنه…
  • حزب پرولتاریا
    حزب وظایف خود را تنها به شرطی می تواند ایفا کند که خود تجسم نظم و سازمان باشد، وقتی که خود بخش سازمانیابی شدۀ پرولتاریا باشد. در غیر این صورت نمی تواند ادعایی برای به دست گرفتن رهبری توده های…
  • اتحادیه ها و شوراها
    رابطۀ بین اتحادیه و شورا باید به موقعیتی منجر شود که غلبه بر قانونمندی و [سازماندهی] تعرض طبقۀ کارگر در مساعدترین لحظه را برای این طبقه امکانپذیر سازد. در لحظه ای که طبقۀ کارگر به آن حداقلی از تدارکات لازم…
  • دربارۀ اوضاع جهانی - 14: یک پیمان تجاری ارزشمند
    یک رویکرد مشترک EU-US می تواند بر تجارت در سراسر جهان تأثیر گذار باشد. روشی که استانداردها، از جمله مقررات سلامتی و بهداشتی و صدور مجوز صادرات در بازارهای دیگر را نیز تسهیل میکند. به خصوص مناطقی که هنوز تحت…
  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت دوم)
    همان طور که رزا لوکزامبورگ تاکید نموده است، "فروپاشی جامعه بورژوایی، سنگ بنای سوسیالیسم علمی است". اهمیت بزرگ تاریخی کتاب رزالوکزامبورگ در این جاست: که او در تقابلی آگاهانه با تلاش انحرافی نئو هارمونیست ها، به اندیشه ی بنیادین "کاپیتال"…

صد سال پس از انقلاب اکتبر

کنفرانس اول

هنر و ادبیات

ادامه...

صدا و تصویر