مطالب تازه

نظر خوانندگان

مقالات

از جنبش کارگری

وزنه ای در برابر چین در خلیج فارس

نوشتۀ: جرمن فارین پالیسی

همکاری همه جانبه تکنولوژیک چینی-اماراتی و گمانه زنی ها مبنی بر ورود ابوظبی به یک همکاری نزدیکتر نظامی با پکن، باعث شده اند که ایالات متحده آمریکا تحویل جنگنده های اف-35 و پهپادهای ریپر را علیرغم توافقنامه های منعقد شده، مورد تردید قرار دهد.

مرکز استراتژیک دولت آلمان خواستار تقویت نفوذ در شبه جزیره عربی از جمله از طریق استفاده از ابزارهای باصطلاح سیاست امنیتی است.

اروپای واحد باید از تحولات جاری در شبه جزیره عربی استفاده نموده و به فعالیتهای خود برای افزایش نفوذ در آن منطقه بیفزاید. این چیزی است که آکادمی کشوری امنیت آلمان BAKS ، مهم ترین مرکز استراتژیک نظامی-سیاسی دولت آلمان، در سندی که اخیرا منتشر کرده است خواستار شده است. آنچنان که آکادمی تأکید می کند دولتهای عربی خلیج [فارس] ناچارند به علت چرخش در زمینه انرژی در زمینه اقتصادی خود را از قید وابستگی نفت و گاز خلاص کنند. علاوه بر این، آنها به علت تغییر دولت در آمریکا محتاطانه از سیاست رویاروئی آشکار با ایران فاصله می گیرند. این تغییر فرصت آن را ایجاد می کند که فی المثل "در زمینه وساطت برای ایجاد یک ساختار امنیتی جدید در خلیج فارس" بتوان تأثیرگذاری نمود. این اما می تواند همزمان این امکان را در اختیار اتحادیه اروپا قرار دهد که "وزنه ای متقابل را در برابر نفوذ چین در منطقه" شکل دهد. چین در شبه جزیره عربی در حال قدرتگیری است: در امارات متحده عربی در حال ایجاد یک مرکز منطقه ای تولید واکسن کووید 19 است در حالی که همزمان هوآوی در حال تجهیز این کشور به تکنولوژی 5G و مرکزی برای امنیت سایبری است.

یک شوک دوگانه

آنچنان که یک سند اخیرا منتشر شده از سوی آکادمی کشوری امنیت آلمان نتیجه گیری می کند، دولتهای شبه جزیره عربی اکنون در مرحله ای از تحولات بزرگ قرار دارند. مدل حکومتی شان از دهه ها بر این مبتنی است که با درآمدهای حاصله از صادرات نفت و گاز شرایط مناسبی از زندگی را برای مردم بومی فراهم نموده و در ازای آن وفاداری بی قید و شرط آنان را خواستار شوند. با شروع چرخش در زمینه سیاست انرژی و همچنین کاهش قابل انتظار سودهای حاصله از نفت و گاز در دراز مدت، پایان این مدل اکنون ظاهر می شود. آکادمی معتقد است که "این سیستم در معرض فروپاشی است" و اکنون باید شاخه های اقتصادی [مختلف] شکل گرفته و همچنین نیروی کار آموزش ببیند. علاوه بر آن باید نسل جوان با قدرت خرید بالا را در بازار کاری جذب نمود که از جمله از طریق رسانه های دیجیتال بیشتر و بیشتر در هم تنیده است؛ به طور روزافزونی خواهان "اشکال مشارکتی در زمینه دخالت در تعیین سرنوشت سیاسی" است. [1]

با سقوط بهای نفت در فواصل زمانی اخیر، این فشار افزایش یافته و حال مشکلات اقتصادی ناشی از شیوع کرونا نیز اضافه می شوند. آکادمی کشوری امنیت آلمان در این رابطه از یک "شوک دوگانه" صحبت به میان می آورد که اقتصادهای دولتهای خلیج فارس در معرض آن قرار دارند.

اصلاح مسیر

آنچنان که آکادمی می نویسد عربستان سعودی و امارات متحده عربی در مقابل این "شوک دوگانه" با تغییر مسیر در سیاست خارجی شان واکنش نشان می دهند. در دوران زمامداری پرزیدنت ترامپ هر دو [دولت] سیاست تهاجمی شان علیه ایران را آشکارا تشدید نمودند. علاوه بر این آنها در روز 5 ژوئن سال 2017 محاصره امیر نشین قطر را آغاز کردند که با مسیر آنان همراهی نمی کرد و با اتکا به اخوان المسلمین که نزد امارات و عربستان منفور است، سیاست خارجی مستقل خود را به پیش می برد.

از زمان شکست انتخاباتی ترامپ سیاست تهاجمی سعودی-اماراتی دیگر از پشتیبانی واشنگتن برخوردار نیست. به این اضافه می شود که آن سیاست موفقیتی نیز به همراه نداشت. علاوه بر اینها نیاز به جلب سرمایه گذاران خارجی برای تغییر ساختار اقتصادی در حال حاضر آمادگی برای افزایش تنشها را نیز ترمز می کند. محاصره قطر در 5 ژانویه 2021 به پایان رسید. ریاض در جنگ یمن نیز خود را حاضر به گفتگو نشان می دهد.

در روز 9 آوریل برای اولین بار پس از قطع روابط دیپلماتیک در سال 2016، نمایندگان دولتهای عربستان و ایران با وساطت عراق گفتگوهائی را انجام دادند. [2] در پایان ماه آوریل محمد بن سلمان ولیعهد سعودی در مصاحبه ای تلویزیونی اظهار داشت: "ایران یک کشور همسایه است و ما همگی برای دستیابی به روابطی خوب و ویژه با ایران تلاش می کنیم". [3]

یک فرصت تاریخی

از ماهها پیش مشاوران سیاست خارجی [در آلمان] خواستار آنند که این اصلاح محتاطانه مسیر دول عربی خلیج [فارس] در مقابل ایران برای تقویت نفوذ اتحادیه اروپا در خاورمیانه مورد استفاده قرار بگیرد. به طور مثال در دسامبر 2020 شورای روابط خارجی اروپا بر این بود که تغییر در کاخ سفید از ترامپ به بایدن و این "تلقی" که آمریکائی ها خود را "از منطقه عقب می کشند، این شانس را در اختیار اروپائی ها قرار می دهند که به کاهش تشنج بین دول خلیج فارس و ایران کمک کنند". [4]

برای این امر اروپائی ها باید فعالیتهای سیاست خارجی و نظامی شان در منطقه را شدت بخشیده و "در وساطت برای یک دیالوگ امنیتی در خلیج [فارس]" نقش هدایت کننده ای را بر عهده بگیرند. و حالا آکادمی کشوری امنیت آلمان می گوید که "وضعیت تشنج زدائی محتاطانه" این شانس را در اختیار قرار می دهد که "با اقدامات سیاسی و اقتصادی و ارائه پیشنهادات [مناسب] برای حمایت یک فرصت تاریخی" را در مقابل اتحادیه اروپا باز نمود. [5] البته فعالیتهای آینده بروکسل تنها "همراه با ابتکارات در عرصه سیاست امنیتی است که می توانند مؤثر واقع شوند". همچنین لازم است که "حتی الامکان به شکلی واحد و یا در شکل ائتلافی از داوطلبین دست به عمل زد [و نه به تنهائی]". اگر این موفقیت حاصل شود، آنگاه اتحادیه اروپا به طور ضمنی "وزنه مقابلی را هم در برابر نفوذ چین در منطقه شکل خواهد داد".

5G با هوآوی

چین، رقیب اصلی آلمان و اتحادیه اروپا، در مدت اخیر حقیقتا نفوذ خود در منطقه را افزایش داده و نه فقط تجارت به طور کلی، بلکه همچنین سرمایه گذاری در عربستان سعودی و امارات متحده را نیز گسترش داده است. چین همچنین همکاری تکنولوژیک خود را نیز تشدید کرده است و حال عربستان سعودی و امارات هر دو از تکنولوژی هوآوی برای گسترش شبکه های 5G خویش استفاده می کنند. امارات حتی از سوی چین به عنوان سکوئی برای امنیت سایبری تجهیز می شود. [6]

همکاری همه جانبه تکنولوژیک چینی-اماراتی و گمانه زنی ها مبنی بر ورود ابوظبی به یک همکاری نزدیکتر نظامی با پکن، باعث شده اند که ایالات متحده آمریکا تحویل جنگنده های اف-35 و پهپادهای ریپر را علیرغم توافقنامه های منعقد شده، مورد تردید قرار دهد.[7] این فقط واکسن کووید 19 نیست که چین به امارات می دهد. کنسرن سینوفارم (شانگهای) علاوه بر آن جواز تولید این واکسن را برای "گروه 42" از ابوظبی نیز صادر کرده است و همچنین امارات را در تبدیل به یک تولید کننده واکسن برای کل منطقه مورد حمایت قرار می دهد. [8]

فازی از شکنندگی

علیرغم امیدواری ها در کسب موقعیتهایی جدید، آکادمی کشوری امنیت نسبت به "ناملایمات متعدد" هشدار می دهد.[9] به طور مثال اتحادیه اروپا فاقد "ظرفیتهای لازم برای پیشبرد فعالیتهای افزایش نفوذ خویش با تمام قوا" است. "بعد از برکسیت" این اتحادیه "با جدالهای ادامه دار بین دولتهای عضو اتحادیه و همچنین تأثیرات پاندمی کرونا، در وضعیتی از شکنندگی قرار دارد که اتخاذ یک رویکرد واحد را دشوار می کند". اتحادیه و "دولتهای عضو آن" از قبل نیز اغلب سیاستهائی با منافع متخالف را دنبال می نمودند. علاوه بر این اتحادیه اروپا و قدرتهای اصلی رهبر آن در سایر مناطق دنیا، به ویژه در منطقه ساحل [در آفریقا] نیز –از جمله در عرصه نظامی- درگیرند و در ابعاد رو به رشدی کار شدیدا رو به گسترشی برای نفوذ در منطقه آسیا و پاسیفیک را نیز دنبال می کنند و این نیز بیشتر و بیشتر از طریق به کارگیری نیروهای نظامی شان.[10] اما چنانچه علیرغم اینها افزایش نفوذ اتحادیه اروپا در منطقه خاورمیانه موفقیت آمیز باشد، آکادمی اکیدا در این باره هشدار می دهد که از "القاء این که خواهان اعمال نفوذ پدرسالارانه است" خودداری شود. به جای آن باید "به منافع و نیازهای طرفین جدال توجه شود". انعطاف معینی لازم است تا بتوان دیدگاهها و تصورات خود را "بر شرایط در حال تغییر منطبق نمود". با در نظر گرفتن لختی و عدم انعطاف در موارد مختلف، آکادمی هشدار می دهد که اگر این حاصل نشود آنگاه "اعتماد از بین خواهد رفت".

جرمن فارین پالیسی، 9 ژوئن 2021

ترجمه تحریریه سایت

https://www.german-foreign-policy.com/news/detail/8622/

[1] Stefan Lukas, Sebastian Sons: Ein historisches Momentum im Nahen Osten. Neue Chancen und Herausforderungen für ein europäisches Engagement in der Golfregion. Bundesakademie für Sicherheitspolitik: Arbeitspapier Sicherheitspolitik 6/2021.

[2] Saudi Arabia, Iran held direct talks in bid to ease tensions. al-monitor.com 19.04.2021.

[3] Saudi Arabia seeks 'good' relationship with Iran, says crown prince. al-monitor.com 28.04.2021.

[4] Cinzia Bianco: Gulf of difference: How Europe can get the Gulf monarchies to pursue peace with Iran. ecfr.eu 10.12.2021.

[5] Stefan Lukas, Sebastian Sons: Ein historisches Momentum im Nahen Osten. Neue Chancen und Herausforderungen für ein europäisches Engagement in der Golfregion. Bundesakademie für Sicherheitspolitik: Arbeitspapier Sicherheitspolitik 6/2021.

[6] Alkesh Sharma: Huawei to help establish UAE as cyber security hub. thenationalnews.com 05.06.2021.

[7] Warren P. Strobel, Nancy A. Youssef: F-35 Sale to U.A.E. Imperiled Over U.S. Concerns About Ties to China. wsj.com 25.05.2021.

[8] Ahmed El Sherif: UAE first country in Arab world to begin manufacturing COVID-19 vaccine. mobihealthnews.com 01.04.2021.

[9] Stefan Lukas, Sebastian Sons: Ein historisches Momentum im Nahen Osten. Neue Chancen und Herausforderungen für ein europäisches Engagement in der Golfregion. Bundesakademie für Sicherheitspolitik: Arbeitspapier Sicherheitspolitik 6/2021.

[10] S. dazu Das Gravitationszentrum der Welt.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

کنفرانس دوم

ادامه مطالب...

کتاب

یادداشتها

سیاست

کنفرانس مؤسس

  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت سوم)
    از موضع تئوری مارکسیستیِ بحران و فروپاشی، این امر از ابتدا از نظر گروسمن مسلم است که برای پرولتاریا انتظار تقدیرگرایانه فروپاشیِ خود به خود ، بدون آن که فعالانه در آن دخالت کند؛ قابل طرح نیست. رژیم های کهنه…
  • حزب پرولتاریا
    حزب وظایف خود را تنها به شرطی می تواند ایفا کند که خود تجسم نظم و سازمان باشد، وقتی که خود بخش سازمانیابی شدۀ پرولتاریا باشد. در غیر این صورت نمی تواند ادعایی برای به دست گرفتن رهبری توده های…
  • اتحادیه ها و شوراها
    رابطۀ بین اتحادیه و شورا باید به موقعیتی منجر شود که غلبه بر قانونمندی و [سازماندهی] تعرض طبقۀ کارگر در مساعدترین لحظه را برای این طبقه امکانپذیر سازد. در لحظه ای که طبقۀ کارگر به آن حداقلی از تدارکات لازم…
  • دربارۀ اوضاع جهانی - 14: یک پیمان تجاری ارزشمند
    یک رویکرد مشترک EU-US می تواند بر تجارت در سراسر جهان تأثیر گذار باشد. روشی که استانداردها، از جمله مقررات سلامتی و بهداشتی و صدور مجوز صادرات در بازارهای دیگر را نیز تسهیل میکند. به خصوص مناطقی که هنوز تحت…
  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت دوم)
    همان طور که رزا لوکزامبورگ تاکید نموده است، "فروپاشی جامعه بورژوایی، سنگ بنای سوسیالیسم علمی است". اهمیت بزرگ تاریخی کتاب رزالوکزامبورگ در این جاست: که او در تقابلی آگاهانه با تلاش انحرافی نئو هارمونیست ها، به اندیشه ی بنیادین "کاپیتال"…

صد سال پس از انقلاب اکتبر

کنفرانس اول

هنر و ادبیات

ادامه...

صدا و تصویر

بیاب