نظر خوانندگان

از زمره این نیروهای چپ طرفدار امریکا یکیشم سازمان اتحاد فدائیان خلق ایران است که از حمله امریکا وغرب...
آقا رضا منظور شما دفاع از شالگونی است یا تخطئه او؟ یعنی گفتارهای او به اندازه ی یک ظرف شستن یا قدم ...
چرا وقت خود را تلف می‌کنید؟ بروید توی یک پارک قدم بزنید، یا کتاب خوبی بخوانید، یا به همسر و بچه‌تان ...
آقای شالگونی تقریبا یک سال پیش در جریان ورود روسیه به درگیری های سوریه برای تخطئه پوتین گفت: پوتین ب...
با سپاس فراوان از لطف و محبت شما بابت پاسخگویی به سوالات. نمیدانم چند نفر کامنتهای درج شده در پای مق...
سلام رفیق امین عزیز با سپاس از لطف، صمیمیت و دلگرمی شما. گاهی همین اندازه از مشارکت هم کفایت می کند ...

یادداشت

  • کرامت با دولت رفاه به دست نمی آید: در حاشیه اظهارات ابراهیم رئیسی
    نوشتۀ
    ."....."ما باید شرایط معیشتی برای مردم و جوانان عزیزمان فراهم کنیم تا بتوانند زندگی با کرامتی داشته باشند." ... همین حرف ها بود که لج کسی مثل اکبر گنجی را درآورد و به ایشان لقب "آیت الله قتل عام" داد. وگرنه آقای گنجی نه تنها مشکلی با قتل عام ها نداشت، بلکه از سالها پیش کمپین راه انداخته بود که "ببخشیم…
    Be the first to comment!
  • رکود تورمی: پیشنهاداتی برای روش تحقیق
    نوشتۀ
    بر این اساس از همان اول در اصالت علمی چنین مفاهیمی باید شک کرد. آنجائی هم که نظریه پردازانشان چنین مفاهیمی را به قول رفیق "ناقص و تعریف گرایانه" بیان می کنند، روشن می شود که چنین مفاهیمی ساختگی اند. علت این نقصان در تعاریف آن نیست که نظریه پردازان مزبور از اطلاعات کافی برخوردار نبودند، بلکه در آن است…
    Be the first to comment!
  • حداقل دستمزد نباید کمتر از 1/5 حد اکثر درآمد باشد
    نوشتۀ
    شعار "حداقل دستمزد نباید کمتر از 1/5 حد اکثر دستمزد باشد" تنها چاره پاره کردن این دایره بسته و خسته کننده "کارگر بدو، نان بدو" ایست که بورژوازی برای کارگران تدارک دیده است. این شعار نه تنها کارگران را از مجادله تحقیر آمیز و بی پایان تعیین "سبد کالا های ضروری" رها می کند و ابزار "هرکه رقم بیشتری برای…
    8 comments
  • در تکذیب یک افترا
    نوشتۀ
    در سایت رفاقت کارگری مطلبی بر علیه "تدارک کمونیستی" درج شده است به نام "در تدارک دروغ" که در کینه توزی کور مادون سیاسی در نوع خود کم سابقه است.برخورد به این هجویه لزومی ندارد و هر خواننده ی بیغرضی که به ادبیات سیاسی ما و آنها آشنا باشد می تواند به خوبی به عمق خصائل نیکوی دست اندرکاران مطلب مزبور پی…
    1 comment
  • استفاده از بمبهای فسفری در مواقع استثنایی اشکال ندارد
    نوشتۀ
    ما مصرانه از عراقی ها و نیروهای ائتلاف ( آمریکا و ناتو) می خواهیم که هرگز از مهمات فسفری در محدوده غیر نظامیان استفاده نکنند. حتی اگر غیر نظامیان در هنگام استفاده این مهمات آنجا حضور نداشته باشند
    Be the first to comment!
  • جناب آقای زیباکلام، کمی درباره دهه نورانی شصت، محض اطلاع
    نوشتۀ
    آقای زیبا کلام مشکل حضرت آیت الله خودداری از رنجاندن تندروها نیست. مشکل این است که ایشان خود از طراحان اصلی قتل عام تابستان 67 است. نقش او در قتل عام 67 خیلی بیشتر از کسی مثل رهبر کنونی نظام آقای خامنه ای بوده است که آن زمان در سلسله مراتب نظام خیلی بی اهمیت تر از آقای رفسنجانی بود.…
    Be the first to comment!
  • قمار سنگین روژآوا
    نوشتۀ
    چپ روژآوا را به عنوان پروژۀ امید بخش خاورمیانه فروخت. ابله ترین چپها آن را حتی روزنه ای برای بشریت نامیدند. اکنون این پروژه در هیأت تاکنونی خود به پایان رسیده است. ممکن است روژآوائی کماکان به حیات خود ادامه دهد. اما برای این کار اتفاقا باید حمایت کسانی را جلب کند که در صف مقابل پدرخواندۀ تاکنونی اش قرار…
    Be the first to comment!
  •  سازمان های کارگری و دام " مشروعیت"!
    نوشتۀ
    فعالان و پیشروان کارگری می دانند که در تمام کشورها یکی از شگرد های  بورژوازی در مقابل  مبارزه کارگران برای متشکل شدن در دفاع ازمعیشت شان، به میدان آوردن سلاح "مشروعیت " است. بسته به این که پرچم "مشروعیت" درکدام طرف این سنگر بندی به اهتزاز در آمده باشد تعاریف متفاوتی بر روی آن نوشته شده است. در سمت بورژوازی "مشروعیت" از…
    Be the first to comment!

سرمایه داری انحصارها - ایران تحت سلطه پول

نوشتۀ: رامین معتمد نژاد

 

در مورد ایران ، نه می توان از یک سرمایه داری دولتی سخن راند (از آنرو که دولت خود را از بسیاری شاخه های اقتصادی کنار کشیده) و نه از یک سرمایه داری بازار (چرا که این گروهها تمام موانع مالی، تجاری و مالیاتی را دور می زنند و از پیدایش هرگونه رقابت جدیدی جلوگیری می کنند). از همین رو بهتر است ماهیت اقتصاد ایران را سرمایه داری انحصارات نامید.

 

توضیح: بررسی روند تحول سرمایه داری ایران در دورۀ اخیر و نقش طبقات مختلف و دولت در این روند و نتایج حاصله از آن در تبیین استراتژی و تاکتیک کمونیستی یکی از محورهای اصلی مباحثات کنفرانس آینده تدارک کمونیستی را تشکیل خواهد داد.

از زمان روی کار آمدن جمهوری اسلامی تاکنون، پروپاگاند ضد رژیمی یک مانع اصلی در تبیین تحولات در روند انباشت سرمایه و ارزیابی از نقش و ماهیت دولت در جمهوری اسلامی بوده است. در نتیجۀ تسلط همین پروپاگاند است که بعد از گذشت بیش از سه دهه از حیات جمهوری اسلامی و بی سابقه ترین دوران انباشت سرمایه در ایران، هنوز هم نفی روند انباشت سرمایه در ایران با جان سختی تمام و در اشکال مختلف در تتمۀ چپ به حیات خویش ادامه می دهد. علیرغم تعدیلهائی که در نتیجۀ فشار خورد کنندۀ واقعیت شکاف طبقاتی در ایران و شکلگیری طبقۀ قلدر و نیرومندی از سرمایه داران در شکل ظاهری ادبیات چپ وارد شده و به تکرار طوطی وار "رژیم سرمایه داری جمهوری اسلامی" در این ادبیات منجر شده است، هنوز هم در تبیین واقعیات روند انباشت سرمایه در ایران و نقش دولت در آن، عوامل غیر اقتصادی و یا "انحراف از مسیر توسعه" حرف آخر را می زنند. تعابیری که در مفاهیمی از قبیل "دولت غیر متعارف" که قادر به پاسخگوئی به نیازهای انباشت سرمایه نیست و یا مفاهیمی از قبیل "غارت و چپاول ثروتهای ملی" از سوی آقازاده ها و یا "فقدان انباشت سرمایه در اثر خروج سرمایه ها از ایران" متجلی میشوند.

از نظر سیاسی، کلیه این تعابیر، بدون استثناء، پوششهائی برای اتخاذ سیاستهائی مبنی بر نزدیکی به و ائتلاف با این یا آن جناح بورژوازی بوده و هستند. هیچ نیروی سیاسی ای را در چپ نمی توان یافت که در نظریات خویش به نحوی انباشت سرمایه در ایران را انکار کرده باشد و در سیاست نزدیکی با و یا حمایت از این یا آن جناح بورژوازی را دنبال نکرده باشد. آن انکار مقدمۀ این روی آوری به ائتلاف با بورژوازی است. و یا برعکس، شوق به سرنگون کردن "رژیم ولایت فقیه" و نیاز به جذب متحدینی از درون بورژوازی بازتاب تئوریکش را در انکار تکامل سرمایه داری در ایران در چهارچوب جمهوری اسلامی می یابد. این خطائی معرفتی نیست که بتوان با مباحثه آن را رفع کرد. هیچ درجه از تبیین مارکسیستی ماهیت بورژوائی دولت در دوران جمهوری اسلامی قادر نیست چپی را که نمی خواهد این واقعیت را بپذیرد، به تغییر نظرات خویش معتقد کند. نمیتوان کسی را بیدار کرد که خود را به خواب زده است. اما چنین تبیینی امکان آن را فراهم می کند تا ماهیت واقعی خود این نظرات و نتایج مخرب آن برای جنبش کارگری برملا شود.

در این راستا بررسی نظریات و تحلیلهای جدی در زمینه توسعه سرمایه داری در ایران از کارهائی است که در دورۀ کنونی و برای تدارک مباحثاتی عمیق تر در کنفرانس آینده باید بدان پرداخت. نوشتۀ حاضر از جمله چنین کارهائی است. رامین معتمد نژاد، استاد دانشگاهی در فرانسه، این نوشته را مدت کوتاهی پیش از انتخابات سال 88 و عروج جنبش سبز در لوموند دیپلماتیک منتشر نموده است. اهمیت نوشته از جمله در این نیز هست که به بررسی تحولات دوران احمدی نژاد می پردازد. دورانی که بیش از همه دوره های جمهوری اسلامی کمتر مورد تحلیل قرار گرفته و تقریبا تماما از زاویه نگاه ائتلاف بورژوازی و طبقه متوسط ضد احمدی نژادی، به عنوان دوره ای از عقبگرد و تخریب در "جامعه"، مورد تحریف واقع شده است. این در حالی است که شناخت ویژگیهای تحول سرمایه داری در ایران در دوره هشت ساله ریاست جمهوری احمدی نژاد، هم برای درک بزرگترین تلاطمات سیاسی ایران در جریان جنبش سبز و هم تحول دوران کنونی بعد از احمدی نژاد حائز اهمیت فراوان است.

معتمد نژاد بر خلاف اکثریت قریب به اتفاق "تحلیلگران"، با عوامل غیر اقتصادی به تحلیل تحول دوران احمدی نژاد نمی نشیند. برعکس او با تحلیل شکل ویژۀ انباشت سرمایه در ایران به تلاش برای تبیین سیاست دولت احمدی نژاد می پردازد. او برای توضیح سرمایه داری ایران از اصطلاح "سرمایه داری انحصارها" استفاده می کند. اصطلاحی که در نگاه اول می تواند شباهت با تحلیلهائی را به ذهن متبادر کند که بر مبنای مفاهیمی از قبیل "اقتصاد آقازاده ها" و یا – به ویژه در دوران احمدی نژاد – "اقتصاد نظامی-امنیتی" به موضوع می پردازند. تبیین معتمد نژاد اما چنین نیست. "سرمایه داری انحصارها"ی معتمد نژاد مفهومی نیست که او با آن در صدد نشان دادن اختلال در کارکرد قوانین سرمایه داری باشد. برعکس، نزد او این شکل ویژه ای از کارکرد همان قوانین در سرمایه داری ایران است. معتمد نژاد در مقالۀ دیگری درک تئوریکی را که مبنای نگرش اوست طرح می کند. ما آن نوشته را نیز در روزهای آینده منتشر خواهیم کرد و در آنجا به درک تئوریک وی از بررسی دولت در جامعۀ سرمایه داری می پردازیم.

بهمن شفیق

شهریور 94- سپتامبر 2015

سرمایه داری انحصارها - ایران تحت سلطه پول

رامین معتمد نژاد، لوموند دیپلماتیک

ژوئن ٢٠٠٩

همچون سال ٢٠٠٥ ، انتخاباتی که بزودی در ایران برگزار می شود بطور وسیعی حول مسائل داخلی متمرکز شده است. چهار سال پیش، نامزدهای «اصلاح طلب» به دلیل عدم توانائی شان در ارائه راه حلی برای مشکلات اجتماعی شکست خوردند، در حالیکه آقای محمود احمدی نژاد وعده داده بود که « پول نفت را به سرسفره مردم خواهد آورد». امروز رئیس جمهور ایران بنوبه خود باید پاسخگوی بیلان اقتصادی اش باشد. در شرایطی که ایران در مرکزتوجه بین المللی می باشد، انتخابات ماه جاری، باز هم حول مسائل داخلی جریان دارد.

بعد از پایان جنگ با عراق (١٩٨٨)، رابطه جامعه و سیاستمداران ایران با پول دگرگونی عمیقی پیدا کرد، چرا که ارزش های اخلاقی و بویژه مذهبی که تا آن زمان مسلط بودند عقب نشینی چشم گیری کردند. جامعه شناس فرامرز رفیع پور، در کتابی که در سال ١٩٩٨ به چاپ رسید (١)، مسئولیت این تحول را از سوئی به دوش اقلیتی می گذارد که در « نمایش ثروتش » هیچ تردیدی به خود راه نداد. رفتاری که دولت آقای هاشمی رفسنجانی در آستانه دهه ١٩٩٠ با دعوت از سرمایه داران ایرانی مقیم خارج (دیاسپورا) ، برای بازگشت و شرکت در بازسازی کشور، آنرا تشویق و تقویت کرد.

از طرف دیگر، در آنسوی نردبان اجتماعی، اکثریتی از مردم در طول دهه بعد از انقلاب از بحرانی رنج می بردند که باعث سقوط قدرت خرید و پدیداری مشکلات مالی برایشان بود. تمایل به « نمایش » ثروت برای عده ای و تشدید فقر برای دیگران نویسنده را بر آن می دارند که این چنین نتیجه گیری کند:« ارزش های مادی و ارزش ثروت پیروز شدند».

علاقه به بهبود وضعیت زندگی، بواسطه رفرم های اقتصادی ای که از ژانویه ١٩٩٠ توسط دولت هاشمی رفسنجانی به اجرا در آمدند، توانست خود را نمایان سازد. رفرم هائی که ارکان اساسی شان خصوصی سازی شرکت های دولتی و آزاد سازی تجارت خارجی بود.

از بیست سال پیش، هم نشریات و هم گزارشات رسمی مرتبا «عدم شفافیت» این خصوصی سازی ها و «رفتارهای غیرقانونی» انجام پذیرفته در حول آنها را افشا کرده اند. بخشی از کسانی که از این « انتقال مالکیت » سود برده اند مدیران سابق همین شرکت های دولتی هستند که اکنون جزو نخبگان جدید اقتصادی به حساب می آیند. در همین راستا، یک گزارش مجلس نشان می دهد که در سال ١٩٩٤ ، سهام بیش از پنجاه موسسه صنعتی به « بهائی اندک » و با زیرپاگذاشتن « شرائط قانونی» به مدیران آنها واگذار شد. پول این سهام با وام هائی پرداخت می شد که از سازمان سرمایه گذاری صنایع ملی، یعنی از صندوق دولت، گرفته می شد و این امر همچنان دردوران دولت های آقای خاتمی و آقای احمدی نژاد رواج داشت.

آزاد سازی تجارت خارجی منبع دیگر سودجوئی بوده است.اینکار به رانت های نجومی منجر می شود که نه تنها اقتصاد رسمی را در بر می گیرد بلکه خیرش به شبکه های موازی قاچاق نیز می رسد. دقیقا آنهائی از این پدیده سود می برند که چندین سال است از سوی مطبوعات « مافیا » خوانده می شوند. این صفت به گروه های اقتصادی ای اطلاق می شود که از طرفی ورود و پخش محصولات خوراکی، محصولات صنعتی و مواد مخدر را کنترل می کنند و از سوی دیگر هرچه بیشتر به سوی قاچاق و صادرات بخشی از محصولات مشتقه نفتی روی می آورند که قاعدتا درانحصار شرکت ملی نفت ایران است (National Iranian Oil Company).

همانطور که فریبا عادلخواه، محقق، تاکید دارد، «بازاری های بزرگ» به همراه شخصیت های سیاسی و نهادهای رژیم، « بصورتی مستقیم و وسیع در این اقتصاد موازی شرکت دارند و هدفشان هم سود است و هم جذب سرمایه برای تامین نیازهایشان» (٢). این چنین است که نخبگان اقتصادی وابسته به بازار که در دهه ١٩٨٠ بسیار با نفوذ بودند، زین پس می بایست با فعالان جدید اقتصادی ای که بدنبال کسب ثروت هستند، کنار بیایند.

گروه های دیگر مسلط سرمایه داری نیز بیکار ننشسته اند. آنها هولدینگ های صنعتی، مالی و تجاری پدید آوردند که اغلب منابع مالی شان را خود تامین می کنند، بدون آنکه از امتیازات مالی ای که نهادهای مختلف دولتی و ورا- دولتی در اختیارشان می گذارند، چشم پوشی کنند. آنها به سفارشات دولتی ای دسترسی دارند که بازارش تقریبا تضمین شده است و درصورت امکان سعی می کنند که از زیر تعهدات مالی شان نیز شانه خالی کنند.

از فعالیت خیریه تا سودجوئی

در مورد ایران ، نه می توان از یک سرمایه داری دولتی سخن راند ( از آنرو که دولت خود را از بسیاری شاخه های اقتصادی کنار کشیده) و نه از یک سرمایه داری بازار ( چرا که این گروهها تمام موانع مالی، تجاری و مالیاتی را دور می زنند و از پیدایش هرگونه رقابت جدیدی جلوگیری می کنند) . از همین رو بهتر است ماهیت اقتصاد ایران را سرمایه داری انحصارات نامید.

دو نمونه نشانگر این تحولات است. از یک سو بنیادهای عظیمی که بخشی از آنها در فردای انقلاب ١٩٧٩ بوجود آمدند و رسما وظیفه شان فعالیت های خیریه بود؛ مثل بنیاد مستضعفان و جانبازان که در شبکه های تجاری ( و از جمله خرید سلاح) در دوران جنگ بسیار فعال شد و بعدها فعالیت هایش را عمیقا گسترش داد. این بنیاد در برگیرنده هزاران موسسه صنعتی، تجاری، کشاورزی، توریستی و یا هواپیمائی است. بعلاوه این بنیاد تامین مالی نهادهای خویش را بعهده می گیرد که همگی در یک مجموعه سترگ زیر نظر موسسه مالی و اعتباری بنیاد قرار دارند که دارای قدرت عظیمی است. اضافه براین با نپذیرفتن اطلاق «بانک» به خویش، این موسسه خود را خارج از محدودیت های مقررات بانک مرکزی قرار می دهد. در عین حال این بنیاد از پرداخت مالیات هایش سرباز می زند. آقای خاتمی که در فاصله ١٩٩٧ تا ٢٠٠٥ قدرت اجرائی را در دست داشت بدون هیچ نتیجه ای سعی کرد پرداخت مالیات ها را به این بنیاد تحمیل کند.

دومین نمونه رشد قدرت های اقتصادی، مجموعه صنعتی ایران خودرو است که بزرگترین شرکت اتومبیل سازی خاورمیانه محسوب می شود و ٤٠ درصد از سهامش به دولت تعلق دارد. ایران خودرو به همراه مجموعه سایپا، انحصاری عینی بر بازار خودرواعمال می کنند: سایپا ٣٥ درصد بازار و ایران خودرو ٥٥ درصد آنرا دراختیار دارد. پس از آزاد شدن واردات در این بخش، ایران خودرو با شرکت های خارجی طرح همکاری مشترک ریخت. شرکت های خارجی ای که هرچه بیشتر به بازار رو به رشد ایران علاقمند می شدند: ٧٥٠ هزار اتومبیل در سال ٢٠٠٤، یک میلیون و صد هزار در سال ٢٠٠٦ و یک میلیون و دویست هزار در سال ٢٠٠٨ به فروش رفته است.

برای ایران خودرو این همکاری با قصد حفظ برتری اش در بازار و دستیابی به تکنولوژی های جدید انجام گرفت که برای بالا بردن کیفیت محصولات اش و اشاعه بین المللی آنها ضروری است. گروه پژو- سیتروئن (PSA)که از سال ١٩٩٢ برای ساخت ٤٠٥ ( که ٦٠ درصد آن در داخل تولید می شود) با ایران خودرو همکاری صنعتی داشت با امضای قراردادی در مارس ٢٠٠١ گام جدیدی به جلو برداشت: توافقنامه برای مونتاژ اتومبیل های ٢٠٦ و ٣٠٧ (با نقش محدود داخل در تولید آنها).

شرکت رنو نیز برای مونتاژ لوگان ( نام ایرانی آن تندر است) یک شرکت مشترک با دو غول صنایع اتومبیل ایران بوجود آورد. ٥١ درصد سهام این شرکت که رنو پارس نام دارد متعلق به رنواست و ایران خودرو و سایپا ٤٩ درصد آنرا مشترکا در اختیار دارند.

ایران خودرو درضمن به دنبال ایفای نقشی فعال در بازار جهانی است : با امضا توافقنامه ای با شرکت الجزایری فامووال برای مونتاژ اتوبوس در آن کشور، و همچنین تاسیس واحد های تولید سمند ( نوعی پژو ٤٠٥ محلی شده) در ونزوئلا، سنگال، سوریه و بلاروس. این اتومبیل هم اکنون نیز به الجزایر، مصر، عربستان سعودی، ترکیه، ارمنستان، بلغارستان، رومانی، اوکرائین و روسیه صادر می شود.

ایران خودرو بعلاوه برای کم کردن محدودیت های مالی و نقدینگی اش، از نهادینه شدن بانک های خصوصی در ایران از سال ٢٠٠٠ به بعد، استفاده کرد تا بانک خود، بانک پارسیان را بوجود آورد که ٣٠ درصد سهام آنرا دراختیار دارد. این بانک که بعدها به مهمترین بانک خصوصی ایران تبدیل شد، ٦٠ در صد سپرده ها و وام های این بخش را در اختیار دارد.

به محض به قدرت رسیدنش در ژوئن-ژوئیه ٢٠٠٥، رئیس جمهور احمدی نژاد بانک های خصوصی را به دادن وام های « مشکوک و بحث برانگیز» متهم کرد. او سپس تهدید کرد که لیست کسانی را منتشر خواهد کرد که از این دست و دلبازی ها استفاده برده اند، وعده ای که البته تا امروز اجرا نشده است. بانک پارسیان در قلب این حملات قرار داشت. مهم ترین دلیل این امر نپذیرفتن کاهش نرخ بهره از سوی این موسسه بود که طبیعتا به پائین آمدن سودش منجر می شد. رودرروئی در اکتبر ٢٠٠٦ به اوج خود رسید وقتی که دولت و بانک مرکزی تصمیم گرفتند رئیس بانک پارسیان را عزل کنند. تمام بانک های خصوصی برعلیه این تصمیم موضع گرفتند و در نهایت دیوان عدالت اداری آنرا لغو کرد و بدین ترتیب یک شکست غیرقابل انکار را به رئیس جمهور احمدی نژاد تحمیل کرد.

سپس، رشد شیفته کننده بعضی از حوزه ها برای دلال بازی ( و بویژه بازار مسکن) بسیاری از بانک های خصوصی و دولتی را برآن داشت که از سرمایه گذاری در شرکت های صنعتی روی برگردانند. آنها به دادن وام های مسکن سنگین پرداختند و هم چنین به صورتی وسیع در بخش ساختمان سرمایه گذاری کردند. بدین ترتیب آنها نیز در پدیداری بی سابقه حباب مسکنی نقش داشتند که در سال ٢٠٠٥ بوجود آمد (٣) و به زایش آنچیزی انجامید که از سوی یک نشریه « بورژوازی مستغلات» نامیده شد (٤).

این حباب بالاخره در ماه مه – ژوئن ٢٠٠٨ تحت تاثیر تصمیم دولت که مجموعه سیستم بانکی را مجبور به تعلیق وام ها کرد ( حتی وام هائی که تائید شده و در حال پرداخت شدن بودند) ترکید. از آنزمان ما شاهد سقوط آزاد تقاضا برای مسکن، کاهش جدی قیمت ها و کم شدن لااقل نسبی ارزش دارائی های بانکهای دولتی و خصوصی در ارتباط با ساختمانهائی هستیم که پیش از این خریداری کرده بودند. به اینها باید زیان های تشدید شده ای را افزود که بدلیل انباشت عدم پرداخت وام ها از سوی نهادهای دولتی و حتی خود دولت و هم چنین نهادهای خصوصی پدید آمده اند.

این بحران دو عارضه به همراه داشته است. در درجه اول آنکه بانک ها آنچنان که کاهش ٦٧ درصدی وام ها نمایانگر آنست دیگر نمی توانند به اقتصاد واقعی پول قرض دهند (٥). انقباضی که بنوبه خود منجر به کاهش تقاضا برای مصرف، کم شدن تولید صنعتی، عدم سود آوری شرکت ها و پائین آمدن وسیع سطح توان تولید ی آنها شده است.

جامعه ای غرق شده در قرض

در درجه دوم به دلیل زیان ناشی از کم شدن ارزش دارائی هایشان، بانک ها نه می توانند و نه می خواهند که بدهی هایشان را به بانک مرکزی پرداخت نمایند: بین سپتامبر ٢٠٠٧ و ٢٠٠٨ طلب های بانک مرکزی ( در نتیجه دولت ) ١٠٦ درصد افزایش داشته است (٦)! اقتصاد تولیدی نیز به دلیل گسترش عدم پرداخت بدهی ها به شرکت ها و.. در نهایت به حقوق بگیران بشدت صدمه خورده است.

خصوصی سازی ها که منجر به ثروتمند شدن بعضی ها شد در عوض بخش بزرگی از کارگران را بیکار کرد (٧) و آنها را در شرائط مالی هرچه سخت تری قرار داد. صاحبان صنایع خصوصی سازی شده به عمد ماشین آلات را می فروختند و سپس یا به بهانه ورشکستگی از پرداخت حقوق کارگران خودداری، و یا رک و پوست کنده آنها را اخراج می کردند. تورم نیز مانند سالهای دهه ١٩٩٠ مجددا جهتی صعودی طی کرده و بطور رسمی در سال ٢٠٠٨، ٢٥ درصد اعلام شده است. براساس ارزیابی های دیگر لااقل ٥٠ درصد و بیش از ٦٠ درصد برای سه ماهه اول سال ٢٠٠٩ بوده است.

از سپتامبر ٢٠٠٥ در مقابل سقوط روزافزون دستمزد واقعی محرومین وطبقه متوسط دولت جهت گیری اقتصادی اش را برروی توزیع مجدد وام ها برای حمایت از مصرف و تولید واحدهای صنعتی متمرکز کرده است. لیست اشکال مختلف وام های پیشنهادی و تضمین شده از سوی دولت کافی است تا اهمیت این سیاست را بنمایاند: این وام ها شامل بازنشستگان، ازدواج جوانان ، دانشجویان، مسکن، کشاورزی و غیره می شود.

این درحالی است که در طول بیست سال گذشته، به دلیل سقوط درآمد واقعی، بخش بزرگی از جامعه در بدهی غرق شده است. نشان این امر رشد بی سابقه زندانیانی است که به دلیل عدم پرداخت بدهی شان در حبس اند: ١٢ هزار نفر(٢٠ هزارنفر دیگر نیز در فاصله ده سال گذشته گذارشان به زندان افتاده) (٨). در تناقض با آرمان های برابری طلبانه انقلاب ١٩٧٩، این تنبیهات تحمیل شده به فقیرترین اقشار جامعه همراه است با ناتوانی و یا عدم اراده مسئولان به مجبور کردن گروه های بزرگ اقتصادی به پرداخت بدهی هایشان.

**************

١- کوششی در جهت تحلیل انقلاب اسلامی و مسایل اجتماعی ایران نویسنده : فرامرز رفیع پور ناشر : انتشار، چاپ سوم ١٣٧٧ .

٢- در نقد کتاب آرنگ کشاورزیان Bazar and State in Iran. The Politics of the Tehran Market Place (2007), Sociétés politiques comparées, n° 2, Paris, février 2008.

٣- نماد این امر افزایش ٢٠٠ درصدی قیمت مسکن درطی دوسال گذشته در تهران است و یا این امر که در فاصله هجده ماه میزان معاملات ملکی به ٦٠٠ میلیارد دلار رسید. مجله گزارش شماره ٢٠٤ ، ژانویه ٢٠٠٩.

٤- کمال اطهاری، «بورژوازی مستغلات»، مجله چشم انداز ایران، شماره ٤٧ فوریه-ژانویه ٢٠٠٨.

٥- روزنامه سرمایه، ٢٣ آوریل ٢٠٠٩.

٦- روزنامه سرمایه، ١٠ ژانویه ٢٠٠٩.

٧- بر اساس آمار رسمی در ٢٠٠٨ در حدود ١٥ درصد جمعیت فعال بیکار بوده است.

 

٨- روزنامه جام جم، ٢٠ دسامبر ٢٠٠٨

کامنت شما

0
terms and condition.
  • No comments found

صد سال پس از انقلاب اکتبر

  • بلشویک ها و ما
    اوضاع برای هیچ حزبی به اندازۀ حزب سوسیال دمکرات رقت انگیز نیست. افرادی که سن وعمرشان قد میدهد می توانند بیاد بیاورند که در سال 1871 کارگران آلمان با چه هیجان نفس گیری منتظر اخباری از اقدامات و روندهای کمون…
  • آیا انقلاب روسیه یک انقلاب بورژوائی است؟
    نوشتۀ
    تاریخ انقلاب روسیه این حقیقت را پایه گذاری کرد که این اولین انقلاب سوسیالیستی و پرولتری بود. این انقلابی پرولتری در کشوری خرده بورژوائی است. به همین دلیل از انقلاب کارگری در کشور هایی مثل انگلستان و آمریکا در این…
  • ماکسیمالیستهای روسی
    بزرگترین خطر یک انقلاب این است: این که این اعتقاد شکل بگیرد که نقطۀ معینی از زندگی جدید یک نقطۀ پایانی است، باید توقف کرد، بازبینی کرد و دستاوردها را تثبیت نمود؛ تا بتوان بالاخره از موفقیت به دست آمده…

کنفرانس اول

به روایت تصویر

  • کاراکاس، نانوائی مینکا، دمکراسی، نان
    کاراکاس، نانوائی مینکا، دمکراسی، نان اقدام دولت در مصادرۀ نانوائی البته با اعتراض اپوزیسیون آزادیخواه و دمکراسی طلب روبرو شد. در یکی از روزهای اول ماه ژوئیه، خوان رکوزن، نمایندۀ پارلمان ونزوئلا و ازرهبران اپوزیسیون در یک سخنرانی در شهر میامی (مرکز ضد انقلاب کوبائی)…
  • ما تسلیم نمی شویم!
    ما تسلیم نمی شویم! ما تسلیم نمی شویم! کاری از گروه موسیقی فرانسوی HK et Les Saltimbanks با زیرنویس فارسی از حزب همبستگی افغانستان
  • نئوف عقاب عنفیات
    نئوف عقاب عنفیات نئوف فقط 16 سال سن داشت. گفتند که او با چاقو به یک شهرک نشین حمله کرده بود. گفتند که یک سرباز زخمی شده است و گذاشتندش بمیرد. مردان اسلحه به دستی که به جای امدادرسانی فاتحانه بر پیکر نیمه…
  • "کودکان مقاومت" یا کودک-سربازانی که اپوزیسیون ارتجاعی ونزوئلا به خدمت می گیرد
    "کودکان مقاومت" یا کودک-سربازانی که اپوزیسیون ارتجاعی ونزوئلا به خدمت می گیرد بنا به گزارش شبکۀ تلویزیونی تله سور اپوزیسیون دست راستی ونزوئلا کودکان فقیر را با اختصاص امکانات مالی و صدقه به عنوان کودک-سربازان به کار می گیرد. در ادبیات این اپوزیسیون از این کودکان به عنوان "کودکان مقاومت" نام برده…
ادامه...

کنفرانس مؤسس

  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت سوم)
    از موضع تئوری مارکسیستیِ بحران و فروپاشی، این امر از ابتدا از نظر گروسمن مسلم است که برای پرولتاریا انتظار تقدیرگرایانه فروپاشیِ خود به خود ، بدون آن که فعالانه در آن دخالت کند؛ قابل طرح نیست. رژیم های کهنه…
  • حزب پرولتاریا
      حزب وظایف خود را تنها به شرطی می تواند ایفا کند که خود تجسم نظم و سازمان باشد، وقتی که خود بخش سازمانیابی شدۀ پرولتاریا باشد. در غیر این صورت نمی تواند ادعایی برای به دست گرفتن رهبری توده…
  • اتحادیه ها و شوراها
    رابطۀ بین اتحادیه و شورا باید به موقعیتی منجر شود که غلبه بر قانونمندی و [سازماندهی] تعرض طبقۀ کارگر در مساعدترین لحظه را برای این طبقه امکانپذیر سازد. در لحظه ای که طبقۀ کارگر به آن حداقلی از تدارکات لازم…
  • دربارۀ اوضاع جهانی - 14: یک پیمان تجاری ارزشمند
    یک رویکرد مشترک EU-US می تواند بر تجارت در سراسر جهان تأثیر گذار باشد. روشی که استانداردها، از جمله مقررات سلامتی و بهداشتی و صدور مجوز صادرات در بازارهای دیگر را نیز تسهیل میکند. به خصوص مناطقی که هنوز تحت…
  • 50 سال مبارزه بر سر مارکسیسم 1932-1883 (قسمت دوم)
      همان طور که رزا لوکزامبورگ تاکید نموده است، "فروپاشی جامعه بورژوایی، سنگ بنای سوسیالیسم علمی است". اهمیت بزرگ تاریخی کتاب رزالوکزامبورگ در این جاست: که او در تقابلی آگاهانه با تلاش انحرافی نئو هارمونیست ها، به اندیشه ی بنیادین…

هنر و ادبیات

  • سهم ما از زندگی
    نوشتۀ
    سهم ما از زندگی اسمش ساموئل بود و سفیدی چشماش همیشه به سرخی میزد. آدم یه جورائی ترس داشت تو چشماش خیره بشه، آخه اگر قراره یکی سیاه پوست باشه خوبه که سفیدی چشماش خیره کننده باشه اما چشمای ساموئل سرخ بود. نمیدونستم که…
    Be the first to comment!
  • برف (داستان کوتاه)
    نوشتۀ
    برف (داستان کوتاه) عجب برفی میبارید. ریز و تند و یکنواخت. چهرۀ شهر را کاملاً عوض کرده بود. پا که رو برفها میذاشتم از صدای خِرِپ خِرِپشون کیف میکردم. دلم میخواست گوله برف بازی کنم اما هیچکی تو خیابون نبود. زد به سرم…
    Be the first to comment!
  • من خفته در درون من
    نوشتۀ
    من خفته در درون من  میون یه عده معتاد و دزد و موادفروش، کف دفتر افسرنگهبان نشسته بودم. با خود فکر می‌کردم که دو سه روز دیگه شرکا همه چیز رو راس و ریس و منو از این خراب شده خلاص میکنن. مطمئن بودم که…
    Be the first to comment!
  • هستۀ تلخ
    نوشتۀ
    هستۀ تلخ کورمال کورمال توی تاریکی به دنبال در اطاق میگشتم که فریده دست دراز کرد و مرا از درز در به داخل اطاق کشاند. زیر نور شیری رنگ مهتاب، که از طریق پنجره به درون اطاق می‌تابید، فریده سینه به سینهام…
    Be the first to comment!
  • کارگر، کبک، کمونیست!
    نوشتۀ
    کارگر، کبک، کمونیست!  سال هزار و سیصد و شصت و یک چندین زمستان از شکارچی گری او می گذشت و دیگر در اینکار حسابی حرفه ای عمل می کرد. سورتمه و کیسه و بند و بساطی برای خود تهیه کرده بود که راحت…
    Be the first to comment!
ادامه...

مقالات

صدا و تصویر

Please publish modules in offcanvas position.